Dyscypliny

Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych została utworzona zarządzeniem Nr 20 Rektora Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie z dnia 24 kwietnia 2019 roku.

Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych zapewnia kształcenie doktorantów w zakresie tworzących ją ośmiu dyscyplinach: archeologii, filozofii, historii, językoznawstwa, literaturoznawstwa, nauk o kulturze i religii, sztuk muzycznych i sztuk plastycznych i konserwacji dzieł sztuki zgodnie ze standardami współczesnej humanistyki. W jej programie kształcenia, odpowiadającemu 8. poziomowi Polskiej Ramy Kwalifikacyjnej, położono nacisk na uzyskanie przez doktorantów wysokich kompetencji badawczych, pozwalających na samodzielne prowadzenie badań naukowych, formułowanie problemów badawczych, stosowanie nowoczesnych technik i narzędzi w procesie badawczym, komunikowanie się w międzynarodowym i krajowym środowisku naukowym. Szkoła wyposaża doktorantów w umiejętności, które pozwolą na skuteczną realizację indywidualnego projektu badawczego pod opieką promotora. Oprócz uzyskania przez doktorantów wysokich kompetencji badawczych i znaczącej samodzielności naukowej, Szkoła zapewnia uzyskanie dodatkowych kwalifikacji istotnych dla badacza, odpowiadających wymogom pracy poza środowiskiem naukowym oraz współpracę z otoczeniem społecznym. 

Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych będzie kształciła młodych naukowców w następujących dyscyplinach naukowych:

  • archeologia,
  • filozofia,
  • historia,
  • językoznawstwo,
  • literaturoznawstwo,
  • nauki o kulturze i religii,
  • sztuki muzyczne,
  • sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki.

Archeologia zajmuje się głównie najstarszym okresem dziejów ludzkich; czyni to w oparciu o wieloaspektową analizę i interpretację wytworów materialnych (zabytków) i reliktów kultury duchowej. Coraz częściej sięga jednak aż do czasów współczesnych (np. tzw. archeologia pól bitewnych, archeologia pamięci). Archeologia ma immanentnie interdyscyplinarny charakter, posiłkując się wynikami badań z dziedzin nauk ścisłych (chemii, fizyki), biologicznych (np. antropologii), geograficznych, historycznych oraz społecznych (np. socjologii, antropologii kulturowej), co pozwala na jak najszersze poznanie przeszłości, nie tylko w kontekście materialnych pozostałości działalności człowieka, ale również wzajemnych interakcji człowiek - środowisko.

Filozofia jest najogólniejszą dziedziną refleksji nad rzeczywistością, bytem (ontologia), poznaniem (epistemologia) i wartościami (aksjologia). Badania filozoficzne poszerzają horyzonty umysłowe i służą budowaniu racjonalnego obrazu świata. Uczą logicznego i niezależnego myślenia, krytycyzmu, analizy i rozwiązywania problemów, prowadzenia dyskusji i sztuki argumentacji oraz jasnego i wyraźnego formułowania myśli. 

Historia zajmuje się badaniem dziejów w oparciu o analizę źródeł. Objaśnia i interpretuje zdarzenia, procesy i zjawiska zachodzące w przeszłości. Przedmiotem badania historycznego są przede wszystkim działania i wytwory człowieka, a także zmiany w jego otoczeniu, jakie z tej działalności wynikają. Celem zaś poznanie przeszłości w ujęciu faktograficznym i narracyjnym oraz krytyczna refleksja nad wiedzą o przeszłych stanach świata. Historia to także badania nad ewolucją (w tym ewolucją kultury i języka), nauką o klimacie (historia klimatu) czy deep history(historia głęboka), która w badaniach nad człowiekiem i jego wytworami sięga do wymiaru neurobiologicznego.     

Językoznawstwo rozpoznaje, opisuje i wyjaśnia w sposób twórczy, etyczny i interdyscyplinarny zjawiska językowe w nierozerwalnym związku z ich uwarunkowaniami społecznymi, kulturowymi i cywilizacyjnymi. Przedmiot badań stanowi język, który jest dla językoznawcy narzędziem i wyrazem życia publicznego, a jego analiza, oparta na refleksji humanistycznej i społecznej, służy pogłębieniu samoświadomości badacza oraz prowadzi do rozwiązywania problemów istotnych dla wspólnoty akademickiej i całych społeczeństw.  

Literaturoznawstwo jest szeroko rozumianą nauką o literaturze. Bada procesy historycznoliterackie, twórczość  rodzimych i obcych pisarzy, specyfikę  i recepcję  tekstów literackich, a także formułuje teorie i metodologie badań  literackich. Wchodząc w rozliczne związki z innymi dziedzinami naukowymi,  stwarza interdyscyplinarną i pozbawioną kulturowych granic przestrzeń badawczą, która staje się miejscem autorefleksji badacza, dyskusji na temat  wartości literatury dawnej i współczesnej oraz jej roli w kształtowaniu nowoczesnego społeczeństwa.

Nauki o kulturze i religii zajmują się refleksją dotyczącą wybranych dziedzin i obszarów kultury oraz krytyczną analizą zjawisk i tekstów kultury. Mają one charakter interdyscyplinarny czerpiąc z dorobku antropologii kultury i kulturoznawstwa. Badania prowadzone ich w ramach uwzględniają zagadnienia związane z kulturą tradycyjną, materialnym i niematerialnym dziedzictwem kulturowym, przemianami społeczno-kulturowymi, mniejszościami narodowymi i etnicznymi, komunikacją międzykulturową oraz kulturą współczesną (kulturą popularną, cyfrową i wizualną).

Sztuki muzyczne to dyscyplina artystyczna, która realizuje się poprzez uniwersalny język dźwięków. Stanowi ona istotny rodzaj praktyki kulturowej, niezbędnej w wymiarze ludzkiej egzystencji. Uniwersalizm muzyki stwarza przestrzeń do nieskrępowanej ekspresji twórczej, a zarazem do międzykulturowego poznania na poziomie pozawerbalnej komunikacji. Przedmiotem badań w dyscyplinie jest dzieło muzyczne we wszelkich jego przejawach, rozpatrywane na poszczególnych etapach funkcjonowania, począwszy od procesu komponowania, a skończywszy na publicznym wykonaniu poprzez kreatywną i oryginalną interpretację. W badaniach nad dziełem muzycznym istotną rolę pełnią również opracowania teoretyczne, a także realizacje zapisu dźwiękowego. Wieloaspektowość dyscypliny sztuki muzyczne daje szeroką przestrzeń do rozwoju osobowości twórczej doktoranta.

Sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki jako dyscyplina artystyczna obejmuje szeroko rozumianą problematykę wizualności, w tym projektowanie, komunikację wizualną, a nade wszystko twórczość artystyczną, którą traktuje jako narzędzie badania/poznania rzeczywistości, jej morfologicznej i semantycznej istoty. Jako obszar twórczego namysłu nad wybranymi aspektami natury, człowieka, społeczeństwa, kultury, polityki, religii, współtworzy i poszerza kulturowe dziedzictwo narodu. Poprzez zastosowanie (także hybrydowe, interdyscyplinarne) klasycznych i współczesnych mediów sztuki, różnych konwencji, środków wyrazu i strategii artystycznych, daje także szerokie pole do samorealizacji osobowości twórczej.