Edycja 2019, Jan Gawron

Jan Gawron (ur. 1991 r.)

Doktorant w Katedrze Historii Starożytnej i Średniowiecznej Instytutu Historii UMCS. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół historii elit politycznych XIII w., dziejów ziemi lubelskiej w średniowieczu oraz problematyki osadnictwa wołoskiego na ziemiach polskich. Autor artykułów naukowych oraz uczestnik międzynarodowych i ogólnopolskich konferencji historycznych.

Obecnie pod kierunkiem prof. dr. hab. Grzegorza Jawora przygotowuje rozprawę doktorską poświęconą pochodzeniu terytorialnemu, etnicznemu i społecznemu pierwszych pokoleń mieszkańców osad lokowanych na prawie wołoskim.

Opis projektu badawczego Jana Gawrona.

Tytuł pracy: Pierwsze pokolenia mieszkańców osad lokowanych na prawie wołoskim w Polsce. Pochodzenie terytorialne, etniczne i społeczne (od drugiej połowy XIV do początków XVII w.)

Celem przygotowywanej rozprawy doktorskiej jest próba odpowiedzi na pytanie, czy nosicielami prawa wołoskiego byli imigranci z obszarów wschodnioromańskich (Mołdawia, Siedmiogród i Maramuresz) oraz w jakim stopniu i kiedy przejęła tę rolę miejscowa (ruska) ludność. Oznacza to konieczność rozstrzygnięcia występującego w literaturze problemu dotyczącego powiązań prawa wołoskiego z przedstawicielami etnosu wołoskiego (wschodnioromańskiego). Ściśle łączy się z tym kwestia pochodzenia etnicznego ludności inicjującej lokacje osad prawa wołoskiego.

Kolejny istotny aspekt dotyczy inicjatorów nowych lokacji: czy były to inicjatywy oddolne, wywodzące się z potrzeb ludności migrującej z Bałkanów i obszarów ruskich, czy też powstawanie nowych wsi było związane z odgórnymi planami zasiedlenia pustek osadniczych, realizowanymi przez monarchę, a także mniejszych posiadaczy ziemskich.

Ważnym elementem rozprawy będzie również próba określenia, skąd przybywali do nowo lokowanych osad ich pierwsi mieszkańcy. Chodzi tu o wskazanie terytoriów zarówno leżących w Polsce, jak i obszarów poza jej granicami, a także zwrócenie uwagi na więzi łączące mieszkańców nowych wsi wołoskich z ich macierzystymi osadami. Istotne miejsce w pracy zajmą też badania nad pochodzeniem społecznym lokatorów osad prawa wołoskiego.

Ramy chronologiczne przygotowywanej dysertacji zawierają się w okresie od połowy XIV do przełomu XVI i XVII w., natomiast zasięg terytorialny jest ściśle powiązany z zasięgiem osadnictwa wołoskiego na ziemiach polskich. Są to obszary położone na północnych stokach Karpat, a więc terytorium średniowiecznej Rusi Koronnej (Czerwonej) oraz Małopolski.


 

Edycja 2018, Marcin Janakowski

Marcin Janakowski (ur. 1992 r.)

Doktorant w Zakładzie Historii XVI–XVIII wieku IH UMCS, prezes Fundacji Wczoraj dla Jutra, członek Polskiego Towarzystwa Historycznego Oddział w Skarżysku-Kamiennej. Zainteresowania badawcze oscylują wokół trzech zagadnień, tj. funkcjonowania nowożytnej dyplomacji, dziejów rodu Odrowążów oraz historii regionu świętokrzyskiego. Autor prac naukowych oraz popularnonaukowych, animator kultury i popularyzator historii. Obecnie przygotowuje rozprawę doktorską dotyczącą działalności dyplomatycznej Hieronima Łaskiego, pod kierunkiem prof. dr. hab. Mariana Chachaja.

Opis projektu badawczego Marcina Janakowskiego.

Tytuł pracy: Europejska działalność dyplomatyczna Hieronima Łaskiego

Przedmiotem mojej dysertacji doktorskiej jest działalność dyplomatyczna Hieronima Łaskiego, wojewody sieradzkiego, polityka, posła królów Zygmunta I Jagiellończyka, Jana Zápolyi oraz Ferdynanda Habsburga — jako przykład funkcjonowania mechanizmów dyplomatycznych w Europie Środkowej w pierwszej połowie XVI wieku.

Zdecydowałem się podjąć wspomnianą tematykę ze względu na to, że dotychczasowy stan badań dotyczący funkcjonowania polskiej dyplomacji nie przyniósł odpowiedzi na wiele zasadniczych pytań. Problem ten jest szczególnie dotkliwy w odniesieniu do wieku XVI, a zwłaszcza jego pierwszej połowy. Prowadzenie badań w tym przedziale chronologicznym wydaje się tym istotniejsze, że był to czas kształtowania się nowoczesnej dyplomacji w całej Europie. Bohaterem przygotowywanej rozprawy jest postać, która swoją aktywnością objęła kilka państw europejskich, tj. Królestwo Polskie, Królestwo Węgier, Królestwo Czech, Imperium Osmańskie czy Święte Cesarstwo Rzymskie.

Hieronim Łaski, realizując misje dyplomatyczne w imieniu królów Zygmunta I Jagiellończyka, Jana Zápolyi oraz Ferdynanda Habsburga, funkcjonował w realiach politycznych i dyplomatycznych co najmniej pięciu państw europejskich. Pozwala to stwierdzić, że jego postać w znacznym stopniu oddaje charakter europejskiej dyplomacji pierwszej połowy XVI wieku. Działalność ta przypadła ponadto na czas prowadzenia misji poselskich na rzecz dynastii panujących, nie zaś określonego państwa czy narodu, co niesie ze sobą poważne następstwa w postrzeganiu ówczesnej rzeczywistości oraz interpretacji źródeł historycznych.

W związku z powyższym realizując projekt, oprócz podstawowego warsztatu historyka należy wykorzystać narzędzia obecne w badaniach nad komunikacją społeczną oraz kulturową. Dlatego też sięgnę po metody badawcze wykorzystywane w takich dziedzinach nauki, jak językoznawstwo, kulturoznawstwo czy antropologia historyczna.

Celem przygotowywanej dysertacji jest rozpoznanie działalności dyplomatycznej Hieronima Łaskiego, wynikającej z krytyki i analizy zebranego materiału źródłowego, a następnie zestawienie tejże działalności z realiami polityczno-społecznymi i kulturowymi epoki, co pozwoli z jednej strony stworzyć obraz polskiego dyplomaty, z drugiej zaś ustalić zasady funkcjonowania dyplomacji Europie Środkowej pierwszej połowy XVI wieku.


 

Edycja 2017, Bartosz Staręgowski

Bartosz Staręgowski (ur. 1990 r.)

Magister historii UMCS, absolwent studiów podyplomowych z zakresu „Grafiki komputerowej i DTP” odbytych w Instytucie Sztuk Pięknych UMCS. Doktorant w Instytucie Historii UMCS od 2014 r. Zainteresowania badawcze: bronioznawstwo, historia formacji wojskowych oraz systemów obronnych w XVI-XVIII w. Od  2016 r. współpracownik czasopisma „wSieci Historii”. Autor publikacji naukowych min. w Przeglądzie Historyczno-Wojskowym, Roczniku Chełmskim, Średzkim Kwartalniku Kulturalnym, Koło Historii UMCS i almanachu historyczno-kulturalnym Фронтири міста. Autor wielu publikacji popularnonaukowych i internetowych min. na Portalu Historyczno-Wojskowym, Historia.org.pl, Nowa Strategia, Nasza Historia. Kurier Lubelski, Polska Zbrojna, Rycerstwo. Wieloletni członek i sekretarz Studenckiego Koła Historyków Satyryków UMCS/Kabaretu Sarmaci. Stypendysta rektora UMCS (2011-2012).

Promotorem Pana Bartosza Staręgowskiego jest Pan Profesor Dariusz Kupisz. 

Opis projektu badawczego Bartosza Staręgowskiego.

Tytuł pracy: Formacje zbrojne samorządu szlacheckiego województw poznańskiego i kaliskiego w okresie panowania Jana Kazimierza (1648-1668).

Moje zainteresowania badawcze, i powstająca w oparciu o nie rozprawa doktorska obejmują tematykę w obszarze historii wojskowości, a ściślej rzecz ujmując wojskowości samorządowej, nadal dość słabo opracowanej. Praca ma na celu ukazanie przebiegu procesu organizacji, formowania, finansowania oraz udziału formacji zbrojnych, na które wpływ miał samorząd szlachecki w konfliktach wojennych, a także zbadanie relacji pomiędzy nimi. Zakres terytorialny, dotyczy dwóch województw wielkopolskich, poznańskiego i kaliskiego, zwanych również wielkopolską zachodnią lub centralną, mających wspólny sejmik w Środzie. Cezura czasowa, również została wybrana nieprzypadkowo. Okres panowania Jana Kazimierza Wazy, to czas następujących po sobie konfliktów zbrojnych oraz licznych prób podejmowanych w celu reformy wojska, zarówno tego na szczeblu centralnym jak i samorządowym. W tym czasie zorganizowano kilka wypraw pospolitego ruszenia, wypraw łanowych a także wystawiono bardzo liczne wojska powiatowe, które najczęściej służyły jako wsparcie dla armii państwowej. Istotą pracy, jest przeanalizowanie wszystkich sytuacji w których sejmik średzki partycypował w tworzeniu wojsk, a następnie ukazanie jak wyglądała ich organizacja, finansowanie, udział w konfliktach zbrojnych oraz skuteczność w podejmowanej walce zbrojnej z punktu odniesienia województwa poznańskiego i kaliskiego. Uwaga poświęcona będzie również kadrze oficerskiej, w tym tak ważna próba odpowiedzi na pytanie czy oficerowie służący w tych formacjach byli tylko nominatami i jak twierdził Stanisław Oświęcim, jedynie urzędnikami, którym sejmik powierzył dowództwo nad oddziałami wojskowymi, czy też odznaczali się pewną wiedzą wojskową i doświadczeniem. Istotne będzie także uchwycenie procesu przechodzenia oficerów pomiędzy poszczególnymi formacjami zbrojnymi samorządu i próba scharakteryzowania sylwetki tzw. oficera samorządowego.


 

Edycja 2016, Iwona Górnicka

Iwona Górnicka – doktorantka w Zakładzie Historii XVI–XVIII wieku Instytutu Historii UMCS. Autorka kilkunastu artykułów naukowych, uczestniczka międzynarodowych oraz ogólnopolskich konferencji historycznych. Redaktor merytoryczna portalu historia.org.pl oraz tematyczna czasopisma „Koło Historii”. Jej zainteresowania badawcze koncentrują się wokół historii politycznej Rzeczpospolitej XVI–XVIII wieku, problematyki relacji polsko-tureckich w XVII wieku oraz kwestii organizacji i funkcjonowania dyplomacji polskiej w XVI–XVII wieku. Obecnie pod opieką dr  hab. Leszka Wierzbickiego przygotowuje rozprawę doktorską poświęconą walce stronnictw pod panowaniem Michała Korybuta Wiśniowieckiego na przykładzie ukazujących się wówczas pism politycznych.

Otrzymała stypendium doktorskie im. Adama Kerstena w roku akademickim 2016/2017.

Rozprawa doktorska: "Pisma polityczne z lat 1669–1673 jako element walki stronnictwa królewskiego z opozycyjną propagandą malkontentów"

Celem przygotowywanej rozprawy doktorskiej jest ukazanie przebiegu walki toczącej się pomiędzy stronnikami króla Michała Korybuta a opozycją złożoną z najważniejszych ówczesnych polityków Rzeczypospolitej, określanych mianem malkontentów. Głównym punktem odniesienia w toku prowadzonych badań będą pisma polityczne z tego okresu, czyli egzorbitancje, projekty, manifesty i memoriały. Pisma te w większości wyszły spod pióra opozycjonistów i były podstawowym narzędziem walki propagandowej między dworem a opozycją.

Ważnym elementem będzie próba zweryfikowania zarzutów kierowanych pod adresem władcy, a także ukazanie stosunku Michała Korybuta do zaistniałej sytuacji. Kluczową rolę w prowadzonych badaniach będzie odgrywała umiejętność stworzenia na podstawie dostępnych źródeł sylwetek najważniejszych oponentów i zwolenników króla. Istotnym aspektem będzie porównanie sprawowanych przez nich funkcji przed objęciem władzy przez króla Michała, z tymi pełnionymi tuż po jego koronacji. Pozwoli to ustalić schemat kreowania przez władcę swego najbliższego otoczenia.

W toku swych badań będę korzystała z rękopisów znajdujących się w zasobach m.in. Archiwum Głównego Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Państwowego w Poznaniu i Archiwum Państwowego w Gdańsku. Znaczna część tych materiałów rozproszona jest również w krajowych bibliotekach  m.in. w Bibliotece Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, Bibliotece Polskiej Akademii Nauk w Kórniku oraz Bibliotece Narodowej w Warszawie.


 

 Edycja 2015, Mariusz Kozdrach

Mariusz Kozdrach — doktorant w Zakładzie Historii XVI—XVIII wieku Instytutu Historii UMCS. Członek Radomskiego Towarzystwa Naukowego. Sekretarz redakcji „Radomskich Studiów Humanistycznych”. Autor kilku artykułów naukowych oraz współautor (wraz z Dariuszem Kupiszem) monografii naukowej Kochanowscy w XV—XVIII wieku. Główne linie rodziny. Jego główne zainteresowania badawcze skupiają się na historii społeczno-gospodarczej Rzeczypospolitej XVI—XVIII w., ze szczególnym uwzględnieniem szlachty pogranicza małopolsko-mazowieckiego w XVIII w. Tej ostatniej poświęcona jest rozprawa doktorska, którą przygotowuje obecnie w IH UMCS pod kierunkiem dr. hab. Dariusza Kupisza, prof. nadzw. UMCS

Rozprawa doktorska: Szlachta powiatu radomskiego w czasach Stanisława Augusta Poniatowskiego. Studium więzi lokalnych

Celem przygotowywanej rozprawy doktorskiej jest rekonstrukcja mechanizmów funkcjonowania lokalnej społeczności szlacheckiej w schyłkowym okresie istnienia Rzeczypospolitej, na przykładzie szlachty powiatu radomskiego. Z tego względu za punkt wyjścia pracy badawczej przyjąłem analizę struktury majątkowej tamtejszej szlachty. Takie rozpoznanie zamieszkujących powiat radomski rodzin szlacheckich pozwala na prowadzenie dalszych badań nad więzami społecznymi i politycznymi. Kwestionariusz badawczy obejmuje m.in. analizę więzi rodzinnych i towarzyskich, poglądów i postaw politycznych czy związków klientalnych. Będące przedmiotem mego zainteresowania zagadnienia dotyczące np. kręgu zawieranych małżeństw, karier politycznych, postulatów zgłaszanych na sejmikach i sejmach powinny także dać odpowiedź na pytanie o poczucie wspólnoty i stopień hermetyczności zbiorowości, jaką była radomska szlachta.

Dla obszaru staropolskiego województwa sandomierskiego nie zachowały się księgi grodzkie i ziemskie, będące podstawowym źródłem do odtwarzania dziejów społeczności szlacheckiej. Dlatego badania nad szlachtą powiatu radomskiego wymagają korzystania z materiałów rozproszonych po wielu archiwach i bibliotekach. Kwerendą objąłem także XIX-wieczne księgi hipoteczne (zawierające ekstrakty z nieistniejących już staropolskich ksiąg sądowych) oraz XVIII-wieczne metryki parafialne, mające znaczny potencjał informacyjny.


 Edycja 2014, Filip Gończyński-Jussis

Filip Gończyński-Jussis (ur. 1988) — absolwent Instytutu Historycznego UW (licencjat) i Instytutu Historii UMCS (magisterium), doktorant w Zakładzie Historii Najnowszej Instytutu Historii UMCS. Współpracownik Ośrodka „Brama Grodzka — Teatr NN” i portalu Histmag.org. Uczestnik III Zimowej i VIII Letniej Szkoły Historii Najnowszej IPN w 2014 r. Jego dotychczasowe badania dotyczyły m.in. ruchu prometejskiego w II RP oraz prowincjonalnych struktur Ligi Morskiej i Kolonialnej; ich plonem stało się kilkanaście artykułów naukowych. Obecnie pod kierunkiem dr. hab. prof. UMCS Mariusza Mazura przygotowuje rozprawę doktorską poświęconą Towarzystwu Przyjaźni Polsko-Radzieckiej.
Otrzymał stypendium im. Adama Kerstena na rok akademicki 2014/2015.

Rozprawa doktorska: Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej

Celem moich badań jest stworzenie monografii Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. To jedno z największych stowarzyszeń masowych okresu 1944—1990 nie doczekało się dotychczas należytego opracowania. Zamierzam poddać analizie przemiany jego struktur, form działalności i narracji propagandowych na przestrzeni czterdziestopięciolecia istnienia, a także odpowiedzieć na pytania o profil biograficzno-społeczny działaczy i aktywistów różnych szczebli oraz motywację ich zaangażowania się w prace tej właśnie organizacji. Wiele elementów zgłębianej tematyki umożliwi mi odniesienie się do szerszych zagadnień i zjawisk charakterystycznych dla epoki, takich jak obrzędowość obchodów państwowo-propagandowych, biurokratyzm scentralizowanego państwa komunistycznego, praktyczne funkcjonowanie i rola w systemie władzy masowej organizacji społecznej w realiach społeczno-politycznych kolejnych dekad Polski Ludowej/PRL. Istotnym wątkiem pracy będzie analiza wizerunku Związku Sowieckiego i relacji polsko-sowieckich w publicystyce towarzystwa.

Wobec niekompletnego zachowania się dokumentacji Zarządu Głównego TPPR prowadzę szeroko zakrojoną kwerendę archiwaliów regionalnych, która poza uzupełnieniem wiedzy o centrali towarzystwa pozwoli mi poznać mechanizmy i uwarunkowania jego działalności na szczeblu terenowym różnych regionów. Moje badania obejmują zasoby Archiwum Akt Nowych, Archiwum Stowarzyszenia Współpracy Polska-Wschód, Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej, Archiwum Ministerstwa Spraw Zagranicznych oraz archiwów państwowych w Lublinie, Wrocławiu, Poznaniu, Gdańsku, Szczecinie, Łodzi, Rzeszowie i Piotrkowie Trybunalskim. Oprócz tego bazę źródłową stanowi prasa i inne wydawnictwa TPPR. W przyszłości planowane jest też zbieranie relacji wywołanych.

Sprawozdanie


 Edycja 2013, Robert Stępień

Robert Stępień (ur. 1986) jest absolwentem Instytutu Historii UMCS oraz Wydziału Politologii UMCS na kierunku stosunki międzynarodowe. Na Wydziale Pedagogiki i Psychologii UMCS zrealizował program specjalności psychologia komunikacji społecznej. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół dwóch zagadnień: historii klasztoru benedyktynów w Sieciechowie oraz systemów informacyjnych stosowanych we współczesnych archiwach. W Instytucie Historii UMCS przygotowuje pod kierunkiem prof. dr. hab. Krzysztofa Skupieńskiego rozprawę doktorską poświęconą tematyce systemów informacyjnych stosowanych w archiwach brytyjskich.
Otrzymał stypendium im. Adama Kerstena na rok akademicki 2013/2014.

Rozprawa doktorska: Sieciowe systemy informacyjne w archiwach brytyjskich

Tematyka przygotowywanej przeze mnie rozprawy doktorskiej dotyczy systemów informacyjnych stosowanych w archiwach brytyjskich. Informatyzacja instytucji archiwalnych zmierza obecnie w kierunku projektowania wielomodułowych systemów, realizujących zadania w zakresie gromadzenia, opracowywania, zabezpieczania i udostępniania zasobów archiwalnych. W Polsce od 2007 r. trwa budowa Zintegrowanego Systemu Informacji Archiwalnej (ZoSIA), który ma dostarczać informacji na temat narodowego zasobu archiwalnego. Archiwa brytyjskie zaczęły wprowadzać podobne systemy u schyłku minionego wieku i obecnie mają szeroką wiedzę na temat ich zastosowania w działalności archiwalnej. Moje badania służą dokonaniu oceny, czy brytyjskie doświadczenia i rozwiązania można wykorzystać w pracy polskich archiwów.

W trakcie studiów doktoranckich kontynuuję także rozpoczęte na studiach magisterskich badania nad historią opactwa benedyktynów w Sieciechowie. Archiwalia sieciechowskie zostały rozproszone w wyniku kasaty klasztoru w 1819 r. oraz w większości uległy zniszczeniu podczas II wojny światowej. Przed supresją Sieciechów posiadał jedną z najzasobniejszych polskich książnic klasztornych oraz bogate archiwum, których zbiory przez stulecia dokumentowały historię klasztoru i kulturę intelektualną jego mieszkańców. Ich pozostałości stanowią dzisiaj niezastąpione źródło do badań nad przeszłością opactwa. Moim celem pozostaje nakreślenie możliwie pełnego obrazu funkcjonowania klasztoru w okresie nowożytnym w formie nowoczesnej monografii opactwa.

Sprawozdanie


 Edycja 2012, Paweł Stefanek

Paweł Stefanek jest absolwentem Instytutu Historii KUL Jana Pawła II oraz Wydziału Prawa i Administracji UMCS w Lublinie. Jego zainteresowania badawcze koncentrują się wokół XIX- i XX-wiecznej historii Estonii.
W Instytucie Historii UMCS przygotowuje pracę doktorską pod kierunkiem prof. dr. hab. Jana Lewandowskiego, poświęconą zagadnieniu rusyfikacji Estonii, prowadzonej zarówno przez władze carskiej Rosji, jak i Związku Radzieckiego.
Jest prawnikiem specjalizującym się w prawie międzynarodowym, a w szczególności w międzynarodowym i unijnym prawie imigracyjnym. Z myślą o popularyzowaniu tych zagadnień, starając się jednocześnie łączyć nauki historyczne i prawne, opublikował artykuł pt. Historia przed sądem — wybrane orzeczenia północnoamerykańskich sądów federalnych w sprawach uchodźczych, „Vade Nobiscum” 2011, t. 7. Z kolei historii dyplomacji był poświęcony jego artykuł pt. Kulisy przystąpienia Hiszpanii do wojny siedmioletniej, „Kultura i Historia” 2011, nr 20.
Otrzymał stypendium im. Adama Kerstena na rok akademicki 2012/2013.

Rozprawa doktorska: Rusyfikacja Estonii w XIX i XX wieku

Tematyka mojej rozprawy doktorskiej koncentruje się wokół zagadnień związanych z ideologicznymi podstawami polityki narodowościowej władz Imperium Rosyjskiego, a następnie ZSRR w odniesieniu do Estonii, z rusyfikacją administracji, sądownictwa oraz systemu edukacyjnego, w tym Uniwersytetu w Tartu (Dorpacie), a także z rolą władz lokalnych, zarówno gubernialnych, jak i republikańskich, w wymienionych procesach.

Efekty swoich dotychczasowych badań i kwerend poświęconych tej problematyce miałem okazję przedstawić na kilku konferencjach naukowych, w referatach dotyczących następujących kwestii: „Estonia — między Wschodem a Zachodem. System prawny i inne czynniki determinujące miejsce ziem estońskich na mapie XIX-wiecznej Europy”, „Międzynarodowa społeczność Uniwersytetu w Dorpacie na przełomie XIX i XX wieku”, rozwój gospodarczy ziem estońskich w XIX i XX wieku („Modern Estonian Economic Development in the View of the Estonians Economic History”), „Historyczne uwarunkowania obecnej sytuacji mniejszości rosyjskojęzycznej w Republice Estońskiej”, ostatnio zaś zaprezentowałem referat przybliżający postać Jurija Samarina, czołowego ideologa rosyjskiego słowianofilstwa.

Sprawozdanie