Historia Instytutu Kulturoznawstwa

 

Początki kulturoznawstwa na UMCS wiążą się z datą 10 lipca 2000 roku, kiedy Zarządzeniem Rektora Nr 28/2000 została powołana Pracownia Kulturoznawstwa, Pierwszymi jej pracownikami byli: dr hab. Jan Adamowski oraz asystenci – mgr Katarzyna Smyk oraz mgr Agnieszka Kuczyńska. Celem Pracowni była realizacja nowego kierunku studiów – kulturoznawstwa, uruchomionego na podstawie Uchwały Senatu nr XIX-3.3/99 z dnia 15 grudnia 1999 roku, powołanego pod patronatem trzech wydziałów UMCS: Humanistycznego, Filozofii i Socjologii oraz Artystycznego.

1 października 2000 roku Pracownia została przekształcona w Zakład Kulturoznawstwa, który z kolei stanowił bezpośrednio zalążek Instytutu Kulturoznawstwa, powołanego w 2004 roku. W skład Instytutu Kulturoznawstwa weszły dotychczas istniejące: Zakład Kulturoznawstwa (przekształcony w Zakład Kultury Polskiej) i Zakład Kultury i Historii Żydów oraz nowopowstałe: Zakład Porównawczej Historii Sztuki, Zakład Teorii Kultury i Metodologii Nauk o Kulturze, Zakład Kultury Literackiej i Obyczaju oraz Zakład Aksjologii Kultury. Od 1 września 2011 roku w strukturze organizacyjnej Instytutu znalazł się nowo utworzony Zakład Historii Kultury, od 1 września 2013 roku – Zakład Badań nad Dziedzictwem Kulturowym, który powołano w miejsce zlikwidowanego w 2012 roku Zakładu Kultury Literackiej i Obyczaju. 1 lipca 2015 roku powołano Zakład Antropologii Społecznej.

Kierownikiem Pracowni, Zakładu, a następnie dyrektorem Instytutu Kulturoznawstwa od pierwszych dni jego funkcjonowania do 30 września 2015 roku był dr hab. Jan Adamowski, prof. nadzw. UMCS. Zastępcą dyrektora byli kolejno: prof. dr hab. Monika Adamczyk-Garbowska, dr Ewa Głażewska, dr hab. Andrzej Radomski, prof. nadzw. UMCS, dr hab. Robert Bubczyk, prof. nadzw. UMCS. 

Obecnie funkcję dyrektora Instytut sprawuje dr hab. Robert Bubczyk, prof. nadzw. UMCS, a zastępcą dyrektora jest dr hab. Ewa Głażewska. 

Zakres badań prowadzonych w Instytucie Kulturoznawstwa UMCS jest szeroki i obejmuje następujące zagadnienia:

  • teoria i metodologia badań kulturologicznych – prowadzonych zarówno w aspekcie historycznym jak i współczesnym (w tym problemy cyberkultury); 
  • systemy aksjonormatywne teorii kultury, praktyki artystycznej i poszczególnych dziedzin kultury; kwestia hierarchii wartości i kryteria aksjologiczne; rekonstrukcja wartości i filozofii wartości na podstawie dzieł kulturowych; aksjologia i inne subdyscypliny filozoficzne; 
  • tradycyjna i współczesna kultura polska (materialna, społeczna i duchowa), kultura narodowa, regionalna i ludowa (w tym folklor, wierzenia, zwyczaje i obrzędowość); 
  • kultura różnych mniejszości narodowych, etnicznych i religijnych, w tym żydowskiej; obraz Holocaustu w historiografii, literaturze i filmie; stosunki polsko-żydowskie; 
  • komunikacja werbalna i niewerbalna, etnolingwistyka i antropologia języka;
  • historia kultury, a w szczególności problematyka kultury elit społecznych w średniowiecznych przekazach narracyjnych; 
  • kształtowanie się polskiego dziedzictwa kultury literackiej w kraju i za granicą, w tym formy dworskie, dom rodzinny różnych środowisk, instytucje, czasopisma polskie i polonijne; 
  • polska i powszechna historia sztuki w europejskim jak i pozaeuropejskim kontekście porównawczym; 
  • audiowizualność kultury i problemy filmoznawstwa; krytyka sztuk plastycznych, teatralna i filmoznawcza; 
  • badania nad płcią w ujęciu społeczno-kulturowym; 
  • podstawowe kwestie dotyczące problematyki upowszechniania kultury; potrzeby kulturalne różnych środowisk i grup społecznych; działalność merytoryczna i upowszechnieniowa instytucji kultury; typy i rola instytucji kultury, w tym środków masowego przekazu. 

 

Studia w Instytucie Kulturoznawstwa

Instytut Kulturoznawstwa jest prężnie działającą i rozwijającą się jednostką naukowo-dydaktyczną i posiada w swojej ofercie kilka kierunków studiów na różnych poziomach: na studiach I, II i III stopnia na kierunku kulturoznawstwo oraz na studiach I stopnia na kierunku technologie cyfrowe w animacji kultury

Na I stopniu kulturoznawstwa Instytut oferuje kształcenie na specjalizacjach:  antropologia i socjologia kultury, krytyka i animacja sztuki, teatrologia i filmoznawstwo, medialna oraz judaistyka; na II stopniu na specjalnościach: media i kultura popularna,  zarządzanie w kulturze, wielokulturowość w Polsce – tradycja i współczesność oraz antropologia i etnologia. 

Instytut oferuje także studia I stopnia na kierunku technologie cyfrowe w animacji kultury (od roku akademickiego 2014/2015). 

W latach 2011/2012 – 2014/2015 Instytut prowadził studia I stopnia na kierunku etnologia. 

W latach 2000–2009 prowadzono także studia kulturoznawcze I stopnia w Kolegium Licencjackim UMCS w Biłgoraju, zaś w latach 2009–2012 – w Kolegium Licencjackim UMCS w Radomiu. W roku akademickim 2005/2006 i 2007/2008 zrealizowano dwa cykle Podyplomowych Studiów Kwalifikacyjnych dla nauczycieli w zakresie ITC, języka angielskiego i drugiego przedmiotu, finansowane ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego i budżetu państwa, organizowane we współpracy z Instytutem Filologii Polskiej UMCS, a skierowane do nauczycieli przedmiotów i ścieżek związanych z kulturą i regionalizmem. 

W latach 2011-2015 Instytut Kulturoznawstwa realizował cztery specjalizacje międzykierunkowe (bezpłatne dla studentów kierunków humanistycznych) w ramach projektu „UMCS dla rynku pracy i gospodarki opartej na wiedzy” finansowanego z funduszy Unii Europejskiej: cyberkultura, kultura przekazu i techniki audiowizualne i zarządzanie w kulturze na studiach licencjackich oraz wielokulturowość w Polsce – tradycja i współczesność na studiach magisterskich. 

W ofercie dydaktycznej Instytutu znajdują się także studia podyplomowe na kierunku wiedza o kulturze (od roku akademickiego 2013/2014) oraz podyplomowe studia muzealnicze (od roku akademickiego 2015/2016). 

W maju 2008 roku, staraniem Instytutu Kulturoznawstwa, Wydział Humanistyczny decyzją Centralnej Komisji ds. Stopni i Tytułów uzyskał uprawnienia do nadawania stopnia doktora nauk humanistycznych w zakresie kulturoznawstwa.  Od tego czasu w Instytucie prowadzony jest nabór na studia doktoranckie w zakresie kulturoznawstwa w trybie dziennym i zaocznym, i obecnie kształci się na tym stopniu ponad 30 doktorantów. 

Przy Instytucie Kulturoznawstwa działa obecnie pięć studenckich kół naukowych:

- Studenckie Koło Naukowe Kulturoznawców UMCS (opiekun: dr Agnieszka Kuczyńska) – najstarsze, zawiązane w 2001 roku;

- Studenckie Koło Naukowe Folklorystów i Etnologów UMCS (opiekun: dr Mariola Tymochowicz);

- Studenckie Koło Naukowe Cyberkultury (opiekun: dr Radosław Bomba);

- Studenckie Koło Audiowizualne (opiekun: mgr Magdalena Długosz);

- Koło Naukowe Studentów Judaistyki UMCS (opiekun: dr Agata Rybińska).