PRACOWNIA "ARCHIWUM ETNOLINGWISTYCZNE" UMCS

Adres

Pl. Marii Curie-Skłodowskiej 4
20-032 Lublin

Kontakt

tel. (081) 537 54 76 lub (081) 537 51 84

Godziny dyżurów

Zbiory Pracowni udostępniane są osobom zainteresowanym od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00-14.00 w budynku starej humanistyki w pokojach 113 i 114.

 

 

Opis

Pracownia „Archiwum Etnolingwistyczne”

       I. Struktura:

   Pracownia „Archiwum Etnolingwistyczne” UMCS została powołana dnia  2 lipca 2008 r. rozporządzeniem Rektora jako jednostka wydzielona z Zakładu Tekstologii i Gramatyki Współczesnego Języka Polskiego w Instytucie Filologii Polskiej. Jej zadaniem jest zabezpieczenie bogatych zbiorów dotyczących języka i kultury ludowej Lubelszczyzny oraz ich udostępnianie dla celów naukowych, wydawniczych i popularyzatorskich. Gromadzone od 1960 roku ogromne zbiory dialektologiczne, folklorystyczne i etnograficzne (z własnych nagrań terenowych) oraz dwie komputerowe bazy danych  –   jedna oparta na dziełach Kolberga (FOLBAS), druga na zbiorach kolęd (KARKOL) – stanowią bazę materiałową dla Słownika stereotypów i symboli ludowych (SSiSL), sztandarowego, wieloletniego dzieła lubelskiego środowiska lingwistycznego. Wydano w l. 1996-2012  cztery okazałe części I tomu „Kosmos” i w 2017 roku pierwszą część II tomu  „Rośliny” (całość Słownika ma objąć 7 tomów). Nowym działem Pracowni jest „Historia mówiona”, w niej m.in. dział „Ludzie i sprawy uniwersytetu w przekazach byłych rektorów”.

    Z zasobów Archiwum Etnolingwistycznego korzystają osoby z wielu instytucji naukowych i kulturalnych zarówno z kraju (naukowcy z różnych ośrodków Polski oraz przedstawiciele instytucji kulturalnych m.in. Teatr NN, zespoły folkowe: Orkiestra św. Mikołaja, Joszko Broda, Drewutnia), jak i z zagranicy.

 

     II. Zasoby:

     Według stanu na dzień 31 grudnia 2017 r. zbiory Pracowni stanowią:

     A. Taśmoteka nagrań terenowych obejmująca 1821 fonogramów; wśród nich są: teksty folkloru (bajki, legendy, podania, anegdoty, przysłowia, zagadki, pieśni itd.) oraz teksty potoczne (wspomnienia, opowiadania i wywiady prowadzone wedle przygotowanych wcześniej kwestionariuszy) z około 500 miejscowości. 

    Od 2003 roku do taśmoteki są wprowadzane nagrania współczesnych relacji w ramach tzw. historii mówionej (oral history), dokonywane w ramach seminariów magisterskich prof. J. Bartmińskiego oraz zajęć z tekstologii medialnej prowadzonych przez pracowników Zakładu Tekstologii i Gramatyki Współczesnego Języka Polskiego. Wydzielono specjalny podzbiór sygnowany AHM/UMCS. Obecnie znajduje się w nim 127 relacji zróżnicowanych tematycznie.

   Obok taśmoteki i wideoteki w Pracowni gromadzone są również różnego rodzaju zapisy informatorów, np. kopie ręcznie spisywanych zeszytów pieśni pogrzebowych czy pieśni „za Obrazem”, kopie lub oryginały śpiewników, opisy obrzędów, scenariusze widowisk.

     B. Baza kolędowa KARKOL to ponad 6 tys. kart dokumentacyjnych z tekstami i melodiami kolęd pochodzących z  nagrań terenowych i z ponad 90 wydawnictw oraz oparta na tym zbiorze komputerowa baza danych, zawierająca 6035 incipitów kolęd wraz z metryczkami. Do bazy wpisano ponad 3000 tekstów kolęd (bez melodii).

     C. Baza FOLBAS zawierająca ok. 25 tys. pieśni i wierszy z Dzieł wszystkich Oskara Kolberga. Baza służy do prac nad Słownikiem stereotypów i symboli ludowych oraz do udzielania informacji osobom zainteresowanym językiem folkloru i badaniem tekstów literackich. Z kartoteki korzystają badacze krajowi i zagraniczni. Baza dostępna jest pod adresem http://www.folbas.umcs.lublin.pl/

     D. Kartoteka Słownika stereotypów i symboli ludowych (ponad 400 tys. fiszek), w której znajdują się wypisy ze źródeł drukowanych XIX- i XX-wiecznych oraz materiały z taśmoteki nagrań terenowych zgromadzonych w Pracowni.

  Zbiory Pracowni „Archiwum Etnolingwistyczne” stanowią też podstawę studiów monograficznych oraz publikacji materiałowych:

  1. Teksty gwarowe z Lubelszczyzny w opracowaniu Jerzego Bartmińskiego i Jana Mazura (1978);
  2. Kolędowanie na Lubelszczyźnie pod red. Jerzego Bartmińskiego i Czesława Hernasa (1986);
  3. Polski sennik ludowy Stanisławy Niebrzegowskiej (1996);
  4. Kategoria przestrzeni w folklorze. Studium etnolingwistyczne Jana Adamowskiego (1999);
  5. Przestrach od przestrachu. Rośliny w ludowych przekazach ustnych Stanisławy Niebrzegowskiej (2000);
  6. Polskie kolędy ludowe Jerzego Bartmińskiego (2002);
  7. Lubelskie, cz. 4 serii Polska Pieśń i Muzyka Ludowa. Źródła i materiały pod red. Jerzego Bartmińskiego, cz. 1-5 (2011);
  8. Dlaczego wąż nie ma nóg? Zwierzęta w ludowych przekazach ustnych Jerzego Bartmińskiego, Olgi Kielak i Stanisławy Niebrzegowskiej-Bartmińskiej (2015);
  9. Słownik  stereotypów i symboli ludowych, pod red. Jerzego Bartmińskiego, tom I Kosmos, część  1: Niebo, światła niebieskie, ogień, kamienie (1996), część 2: Ziemia, woda, podziemie  (1999), część 3: Meteorologia i 4: Świat, światło, metale (2012), tom II Rośliny, część 1: Zboża  (2017).