KATEDRA TEORII I FILOZOFII PRAWA

Adres

pl. Marii Curie-Skłodowskiej 5
20-036 Lublin

Opis

Główne pola badawcze:

  • teoria stosowania prawa i wykładnia prawa;
  • aksjologia prawa, generalne klauzule odsyłające;
  • teoria państwa i polityki;
  • teoria tworzenia prawa i nauka legislacji (w tym technika legislacyjna);
  • mediacje i negocjacje prawnicze;
  • zawody prawnicze i edukacja prawnicza;
  • prawa człowieka (szczególnie w perspektywie Rady Europy i Unii Europejskiej);
  • komparatystyka prawnicza (szczeg.: anglosaska i dalekowschodnia kultura prawna);
  • teoretycznoprawne zagadnienia integracji europejskiej.

Dydaktyka
(na kierunkach: prawo, administracja, bezpieczeństwo wewnętrzne, prawno-biznesowy)

Przedmioty podstawowe:

  • Teoria i filozofia prawa,
  • Zarys teorii i filozofii prawa,
  • Logika dla prawników,
  • Wstęp do prawoznawstwa,
  • Podstawy prawa,
  • Nauka o państwie i prawie.

Przedmioty kierunkowe i monograficzne:

  • Teoria państwa,
  • Nauka o państwie i polityce,
  • Nauka legislacji,
  • Technika legislacyjna,
  • Europejski system praw człowieka,
  • System ochrony praw człowieka,
  • Komparatystyka systemów i kultur prawnych,
  • Prawo japońskie,
  • Negocjacje i mediacje,
  • Mediacje w sprawach gospodarczych,
  • Ekonomiczna analiza prawa,
  • Etyka zawodowa funkcjonariuszy służb publicznych,
  • Profesje prawnicze,
  • Uniwersytecka studencka poradnia prawna,
  • European Convention on Human Rights – Polish Cases (w j. ang.),
  • Mediations in Polish Legal System (w j. ang.),
  • Legal Professions in Poland (w j. ang.).

Wykłady na studiach doktoranckich:

  • Metodologia nauk prawnych,
  • Teoria aktu normatywnego,
  • Zasady wykładni prawa,
  • Aksjologia stosowania prawa.

Historia Katedry Teorii Państwa i Prawa

Katedra Teorii Państwa i Prawa, będąca poprzedniczką istniejącej dziś Katedry Teorii i Filozofii Prawa, utworzona została w 1950 r. W roku 1966 z Katedry Teorii Państwa i Prawa wyodrębniona została Katedra Historii Doktryn Polityczno-Prawnych, która w r. 1973 ponownie weszła w skład Zakładu Teorii Państwa i Prawa i Historii Doktryn Polityczno-Prawnych, funkcjonującego w ramach Instytutu Historii i Teorii Państwa i Prawa. W roku 1983 Zakład ten uległ ponownemu podziałowi. Obok Zakładu Teorii Państwa i Prawa powstał Zakład Historii Doktryn Polityczno-Prawnych oraz Zakład Socjologii Prawa. Wszystkie te Zakłady pozostały w strukturze Instytutu Historii i Teorii Państwa i Prawa. W 2003 r. Zakład Teorii Państwa i Prawa stał się Katedrą Teorii Państwa i Prawa, zmieniając w 2005 r. nazwę na Katedrę Teorii i Filozofii Prawa.

       Organizatorem Katedry był Profesor Grzegorz Leopold Seidler, który w latach 1950-1969 oraz 1972-1983 był jej kierownikiem. W okresie sprawowania przez Profesora G.L. Seidlera funkcji Dyrektora Instytutu Kultury Polskiej w Londynie (1969-72) Katedrą kierował Profesor Henryk Groszyk, który po przejściu Profesora G.L. Seidlera na emeryturę, ponownie objął kierownictwo Zakładu Teorii Państwa i Prawa w r. 1983 i sprawował je do swojego przejścia na emeryturę w 1997 r. Od tego roku kierownikiem Zakładu, a następnie Katedry jest Profesor Leszek Leszczyński.

       W Katedrze i Zakładzie na stanowiskach naukowo-dydaktycznych pracowali: Katarzyna Górna, Stanisław Żarnowski, Roman Szporluk, Józef Piątowski, Paweł Czartoryski, Leszek Kasprzyk, Jan Malarczyk, Ryszard Mitaszko, Antoni Pieniążek, Roman Tokarczyk, Maria Smołka, Lech Dubel, Zbigniew Zieliński, Krzysztof Winkler, Piotr Tefelski, Robert Kośmiej, Piotr Sendecki, Artur Piotrowski, Janusz Polanowski, Anna Kalisz, Piotr Pęcak, natomiast na stanowiskach technicznych i bibliotecznych - Zofia Stojakowska, Joanna Burzyńska, Halina Franaszczyk oraz Ewa Lisowska.

      W ostatnich kilkunastu latach w Katedrze swoje rozprawy doktorskie przygotowali: Piotr Bednarczyk, Magdalena Bentkowska, Wojciech Dziedziak, Maksym Ferenc, Anna Gądek, Lesław Grzonka, Jarosław Harczuk, Anna Kalisz, Jakub Kęska, Andrij Kosyło, Artur Kotowski, Przemysław Krawczyk, Bartosz Liżewski, Kinga Machowicz, Grzegorz Maroń, Ewelina Mitręga, Magdalena Piwowarska, Mira Poręba-Ciupek, Adam Szot, Agnieszka Tokarska oraz Małgorzata Tulej. 

      W Katedrze były realizowane projekty badawcze, związane m.in. z grantami przyznanymi przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego („Alternatywne sposoby rozwiązywania sporów”, „Model edukacji prawniczej w Europie”, „Wykładnia prawa Wspólnot Europejskich dokonywana przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości i sądy krajowe”). Obecnie Katedra realizuje dwa projekty w ramach grantów przyznanych przez Narodowe Centrum Nauki: „Potencjał argumentacji precedensowych w polskim porządku prawnym. Ujęcie teoretyczno-porównawcze” oraz „Wpływ orzeczeń sądowych na dyskrecjonalną władzę administracji publicznej w procesach stosowania prawa”.

      W latach 1998-2006 pracownicy Katedry wchodzili w skład Zarządu Sekcji Polskiej Międzynarodowego Stowarzyszenia Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej (IVR): L. Leszczyński (przewodniczący), A. Korybski (wice-przewodniczący), J. Polanowski (sekretarz) oraz B. Liżewski (skarbnik). Obecnie, L. Leszczyński jest członkiem Zarządu Sekcji Polskiej IVR (od 2010 r.), a ponadto pełni funkcję Wiceprzewodniczącego International Association of Legal Methodology (od 2007 r.).

       W nawiązaniu do tradycji, zapoczątkowanej przez Prof. H. Groszyka, który w latach 1965-2009 był opiekunem Koła Naukowego Studentów-Prawników przy Wydziale Prawa i Administracji UMCS, od 2013 r. Katedra patronuje działaniom dwóch studenckich kół naukowych – Mediacji i Negocjacji (opiekun: prof. A. Korybski) oraz Filozofii Prawa i Ochrony Praw Człowieka (opiekun: dr B. Liżewski). Od 2010 r. Katedra, wraz z Kołem Naukowym Studentów-Prawników organizuje coroczne seminaria naukowe, poświęcone zagadnieniom współczesnych zjawisk władzy publicznej, państwa i prawa (opiekun: prof. A. Korybski). Ponadto dr W. Dziedziak od 2000 r. koordynuje działalność Uniwersyteckiej Studenckiej Poradni Prawnej na Wydziale Prawa i Administracji UMCS.

       Pracownicy Katedry pełnili kierownicze funkcje na Uniwersytecie oraz na Wydziale Prawa i Administracji UMCS. Rektorem UMCS był w latach 1959-1969 Prof. G. L. Seidler. Dziekanami Wydziału byli Prof. H. Groszyk (w latach 1982-1984) oraz Prof. L. Leszczyński (w latach 1999-2005). Funkcje prodziekana Wydziału pełnili natomiast: Prof. H. Groszyk (1981-1982), Prof. L. Leszczyński (1990-1993) oraz Prof. A. Korybski (2002-2005).

      Katedra dwukrotnie organizowała ogólnopolskie Zjazdy Katedr: w 1973 r. w Łańcucie (jako Zjazd Katedr Teorii Państwa i Prawa) oraz w 1998 r. w Kazimierzu Dolnym (jako Zjazd Katedr Teorii i Filozofii Prawa), a także I Konferencję Młodych Teoretyków i Filozofów Prawa w 2005 r. w Kazimierzu Dolnym oraz XVI Ogólnopolską Konferencję Uniwersyteckich Poradni Prawnych (w 2011 r. w Lublinie).

       Katedra organizowała lub współorganizowała wiele krajowych i międzynarodowych konferencji naukowych, do których zaliczyć należy m.in. konferencje: „Protection of Human Rights in Poland and Europe” (1994), „European Order of Human Rights” (w 2004 r. w Zamościu), „Pojęcie interesu w naukach prawnych, prawie stanowionym i orzecznictwie sądowym Polski i Ukrainy” (2005) czy „Europejska Konwecja Praw Człowieka w orzecznictwie sądow krajowych” (2005 r. w Kijowie). W ostatnich dwóch latach Katedra była organizatorem lub współorganizatorem następujących konferencji: „Aspekty doktrynalne, normatywne i orzecznicze współczesnej ochrony praw człowieka” (VI 2013), „W stulecie urodzin Profesora Grzegorza Leopolda Seidlera” (XI 2013),„Przemiany w państwie i prawie” (IV 2014), „Wykładnia prawa – aspekty teoretyczne i praktyczne” (V 2014), „Zasady prawa w strukturze gałęziowej systemu prawa” (VI 2014), oraz „Zagadnienia stosowania prawa. Perspektywa teoretyczna i dogmatyczna” (X 2014).

       Katedra posiada własny księgozbiór, którego częścią jest biblioteka, stanowiąca unikatowy zbiór książek podarowanych Katedrze przez Profesora Jerzego Landego.