Jednostki i pracownicy - książka adresowa

prof. dr hab. Janusz Wrona

prof. dr hab. Janusz Wrona
Stanowisko
profesor
Jednostki
KATEDRA HISTORII SPOŁECZNEJ I EDUKACJI
Telefon
praca: 081-537--26-85; tel.kom. 600729160
Adres e-mail
Wyświetl
Konsultacje

semestr letni  2019/2020


wtorek:        13-13,45


czwartek:    8,55-9,40

O sobie

 

Adres: Instytut Historii, Katedra Historii Społecznej i Edukacji, Nowa Humanistyka, pokój 332. Pl. M.C. Skłodowskiej 4, 20-031 Lublin 
Email: janusz.wrona53@poczta.umcs.lublin.pl

       Absolwent I LO im. St. Staszica w Lublinie  i studiów historycznych na Wydziale Humanistycznym UMCS.  Od 1977 asystent  w ówczesnym  Zakładzie Historii Najnowszej IH UMCS kierowanym przez prof. dr. hab. Zygmunta Mańkowskiego. W czerwcu 1985 obroniłem w UMCS pracę doktorską a w styczniu 1996  odbyłem kolokwium habilitacyjne. Od  1 stycznia 2002   profesor UMCS, od  5 czerwca 2014   profesor nauk humanistycznych na stanowisku prof. zwyczajnego.  W latach 2004-2019 pracownik Zakładu Historii Społecznej XX wieku IH UMCS.

      Realizowana przeze mnie problematyka badawcza obejmuje analizę powstawania i funkcjonowania w Polsce powojennego systemu politycznego i społecznego. Jej efektem były  prace monograficzne  i  jedna praca źródłowa - poświęcone  tej problematyce: System partyjny w Polsce 1944-1950. Miejsce-funkcje-relacje partii politycznych w warunkach budowy i utrwalania systemu totalitarnego. Wydawnictwo UMCS, Lublin 1995, ss.345. Za  tę pracę, która była habilitacją recenzowaną przez prof. Krystynę Kersten i prof. Andrzeja Paczkowskiego w 1996 r. otrzymałem nagrodę tygodnika „Polityka”.  Ponadto w moim dorobku są  książki: Zależni czy suwerenni. Stronnictwo Demokratyczne w woj. lubelskim 1944-1975. Wyd. UMCS, Lublin 1998 ,ss.337;  Kampania wyborcza i wyboru do Sejmu Ustawodawczego 19 stycznia 1947, wybór, wstęp i opracowanie, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1999,ss.274;70 lat Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Studia z dziejów uczelni. Współautor Zb. Zaporowski. Wydawnictwo UMCS, Lublin 2015,ss.458.

          Problematyce kreowania  i funkcjonowania mechanizmów życia politycznego i  społecznego w PRL  poświęciłem  też   większość z  opublikowanych  po habilitacji  i otrzymaniu stanowiska  profesora  UMCS  artykułów naukowych. W ostatnim  okresie prowadzę badania poświęcone relacjom państwo – kościół -społeczeństwo  w województwie lubelskim, w okresie PRL. Promotor 5 rozpraw doktorskich: Komenda Wojewódzka Milicji Obywatelskiej w Lublinie w latach 1944-1956, UMCS, Wydział Humanistyczny 2002; Kształtowanie przez PPR i PZPR politycznych i społecznych postaw młodzieży w Powszechnej Organizacji „Służba Polsce” i Związku Młodzieży Polskiej w latach 1947-1956, UMCS, Wydział Humanistyczny 2002;Środowiska niezależne i opozycyjne w województwie lubelskim  1975-1980, UMCS, Wydział Humanistyczny 2007; NSZZ "Solidarność UMCS" w latach 1980-1989, UMCS Wydział Humanistyczny 2012; Komitet Wojewódzki PZPR w Lublinie 1948-1956: struktura – ludzie - mechanizm funkcjonowania, UMCS  Wydział Humanistyczny2013. Uczestniczyłem jako recenzent w 5 kolokwiach habilitacyjnych  i 10 przewodach doktorskich. Przygotowałem 1 recenzję z okazji nadania doktoratu Honoris Causa.

           Prowadziłem seminaria magisterskie na trzech kierunkach,  dwóch dziennych: historii i studiach filozoficzno-historycznych prowadzonych przez Instytut Filozofii wspólnie z Instytutem Historii Wydziału Humanistycznego oraz na dziennikarstwie   i komunikacji społecznej, stacjonarnych i niestacjonarnych studiach II stopnia prowadzonych przez Instytut Filologii Polskiej UMCS. Tam też miałem wykłady kursowe i fakultatywne. W ramach seminariów powstało pod moim kierunkiem  218 prac  magisterskich i  ponad 70 prac licencjackich.

         Czł. Rady Naukowej Kasy im. Józefa Mianowskiego – Fundacji Popierania Nauki: Czł. Polskiego Towarzystwa Historycznego i Lubelskiego Towarzystwa Naukowego. Czł. Komisji Historycznej PAN Oddział w Lublinie.

Wybrane publikacje naukowe

Monografie

  •  Historyczne inspiracje poglądów Stronnictwa Demokratycznego na państwo i demokrację. Warszawa 1988, ss.70.
  • System partyjny w Polsce 1944-1950. Miejsce-funkcje-relacje partii politycznych w warunkach budowy i utrwalania systemu totalitarnego. Lublin 1995, ss.345.
  • Zależni czy suwerenni. Stronnictwo Demokratyczne w woj. Lubelskim 1944-1975.Lublin 1998,ss.337
  • Kampania wyborcza i wybory do Sejmu Ustawodawczego 19 stycznia 1947, wybór, wstęp i opracowanie, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 1999, ss.274
  • 70 lat Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. Studia z dziejów uczelni, (współautor  Zb. Zaporowski),Wydawnictwo UMCS, Lublin 2015,ss.458. Autor  Wstępu oraz rozdziału I-IV, s.7-186. 
  • Henryk Raabe 1882-1951. Pierwszy rektor Uniwersytetu Marii Curie- Skłodowskiej. red. naukowa M. Szumiło, J. Wrona, Z. Zaporowski. Wydawnictwo UMCS, Lublin 2017.

                                                                           Wybrane artykuły

  • Generał Władysław Sikorski a generał Charles de Gaulle w latach 1940-1943, [w:] Władysław Sikorski żołnierz i polityk. Zbiór rozpraw i artykułów pod red. J. Półćwiartka. Rzeszów 1987, s.179-191.
  • Rola komunistów w kierownictwie SD a proces stalinizacji Polski.Przyczynek do kształtowania się i funkcjonowania systemu politycznego w Polsce lat 1944-1965. Zakład Badań nad Ruchem Demokratycznym CK SD, materiał powielony, Warszawa,  styczeń 1990,ss.42.
  •  Stronnictwo Demokratyczne w systemie politycznym PRL 1944-1965. Studium krytyczne, "Zeszyty Historyczno-Polityczne SD", z.66, 3/1990, s.62-97.
  • Uwagi na temat restytucji i początków działalności Stronnictwa Demokratycznego w Lublinie (sierpień 1944-luty 1945), "Zeszyty Historyczno-Polityczne SD", z.43, 4/1984,s. 57-82.
  • Postawy Polaków wobec rzeczywistości społecznej i politycznej po II wojnie światowej,[w:]Druga wojna światowa-osądy, bilanse, refleksje. Wstęp i red. Z. Mańkowski,  Lublin 1996,s. 71-90.
  • Zygmunt Mańkowski, badacz nowożytnych i najnowszych dziejów Polski,[w:] "Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska", vol LI, 1. Sectio F. Lublin 1996,s. 1-8.
  • Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego, "Rocznik Chełmski", t. 2. 1996, s. 241-265.
  • Lublin w okresie PKWN,[w:] Lublin w dziejach i kulturze Polski, red. T. Radzik, A. Witusik, Lublin 1997,s.363-382.
  • Kryptokomuniści w ruchu ludowym (1944-1949), [w]: Pokolenia i portrety. Wzór osobowy ludowca w  XX wieku, red. A. Wójcik, W. Paruch, Lublin 2000, s. 351-365.
  • Przejawy kontestacji i próby działań opozycyjnych w SD i ZSL w latach 1945-1980[w:] K. Łabędź, M. Mikołajczyk (red.),Opozycja w systemach demokratycznych i niedemokratycznych, Kraków 2001,s.299-310.
  • Polské politycké elity 1948-1989,[w:] Od transformacji do transformacji. Polska i Czechosłowacja w latach 1947(1948)-1989, pod red. J.J.Bruski, E.Maur, M.Pułaski, J.Valenta, Praha 2001,s.159-171 (w języku czeskim)
  • Zjednoczone Stronnictwo Ludowe – rola i miejsce w systemie partyjnym  PRL(1949-1989),w: Dzieje i przyszłość polskiego ruchu ludowego, t.2.   Polska Ludowa (1944/45-1989), red. W. Paruch, S. J. Pastuszka, R.Turkowski,  Warszawa 2002,s.415-441.
  • Wizje państwa i społeczeństwa PPR/PZPR oraz ich realizacja(1944-1989)/[w:]Wizje i realia. Studia nad realizacją polskiej myśli politycznej XX wieku, red. W. Paruch i K. Trembicka,  Wyd. UMCS, Lublin, 2002,s.53-71.
  • The totalitarian System and its role European Integration, w: European Integration Trough Education. Traditions the present and the future, red. R. Kucha, Lublin, Wydawnictwo UMCS 2004,s.133-137. [w języku angielskim]
  • Transformacja elit politycznych w Polsce w latach 1944-1948, w: Procesy transformacyjne w Polsce i Czechosłowacji w latach 1944(1945)-1948, red. J. Bruski, E. Maur, M. Pułaski, F. Svatek, Wrocław-Opole, 2000 [2005],s.69-113.
  • Sejm Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1947-1991,[w]: Między konstytucją Nihil Novi a ustawodawstwem nowoczesnej demokracji. Parlamentaryzm Polski w XI-XX wieku, red. H. Gmiterka, S. Piątkowskiego i  J. Wrony,Radom 2005, s.173-188.
  • System polityczny w Polsce w latach 1944-1948, "Pamięć i Sprawiedliwość" , nr 2(8) 2005,s.51-70.
  • Tarnogród w latach 1939-1944,[w]: Dzieje Tarnogrodu pod red. R. Szczygła, Tarnogród  2006, s.253-291.
  • Wybory w 1947 r. Ordynacja, przebieg i konsekwencje dziejowe,[w:] Koniec jałtańskich  złudzeń. Sfałszowane wybory - 19 I 1947. Materiały z konferencji pod w/w  tytułem  zorganizowanej przez Oddział IPN w Krakowie, Wydział Historyczny UJ, Muzeum Okręgowe w Tarnowie  Oddział w  Wierzchosławicach oraz Towarzystwo Przyjaciół Muzeum Wincentego Witosa odbytej w Krakowie w w 60-rocznicę wyborów (19 I 2007), pod red. M. Wenklara, Kraków 2007,s.41-71   
  • Kryteria bezpieczeństwa PRL w myśli politycznej PPR/PZPR w latach 1944-1989,[w:]Niepodległość, zależność, suwerenność. Problematyka zagraniczna w najnowszej polskiej myśli politycznej, red. W. Parucha i K. Trembickiej, Wyd. UMCS, Lublin 2007,s.15-40.     
  • Z doświadczeń badacza historii PRL, [w:] Materiały III Kongresu Kultury Chrześcijańskiej Godność czy sukces? Kulturowe dylematy współczesności, Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Lublin 25-28 września 2008,red.J.Mariański, S. Zięba, Lublin, wyd. Towarzystwo Naukowe KUL,s.233-240.  
  • Ks. Wojciech Olech, kanclerz kurii biskupiej w Lublinie - szukanie modus vivendi, [w:] Od Piłsudskiego do Wałęsy. Studia z dziejów Polski w XX wieku. Księga jubileuszowa w 70 rocznicę urodzin prof. Andrzeja Paczkowskiego. Wyd. IPN, ISP PAN, Warszawa 2008,s.179-212.
  • Ustanowienie systemu komunistycznego w Polsce,[w:] polski wiek XX. PRL od lipca 44 do grudnia 70, red. K. Persaka i P. Machcewicza, Wyd. Muzeum Historii Polski i Bellona, Warszawa 2010,s,36-80.
  • Adam Moździński-nauczyciel, żołnierz, patriota, "Lubartów  i ziemia Lubartowska", Lubartów 2010,s.253-269.
  • Desakralizacja przestrzeni publicznej w Polsce w latach 1947-1956,[w:] Annales Universitas Paedagogicae Cracoviensis, Studia Politologica VI, red. M.Mikołajczyk,  M.Śliwy, A.T asak, Kraków 2011,s.43-57.
  • Kompetencje i hierarchia urzędów. Formalna i rzeczywista pozycja polityczna marszałka sejmu, przewodniczącego Rady Państwa, prezesa Rady Ministrów,[w:] Władza w PRL. Ludzie i mechanizmy, red. K. Rokickiego i R. Spałka, IPN, Warszawa 2011,s.27-61.
  • System polityczny PRL (ukształtowanie, ewolucja, cechy szczególne),[w:] Jednostka i społeczeństwo wobec doświadczenia komunizmu. Przeszłość i teraźniejszość, red. K.Słowiński, Wyd. KUL, Lublin 2012,s.17-35.
  • Leokadia Małunowicz - "zagrożenie dla interesów PRL", w:  Scientia et Fidelitate. Księga Pamiątkowa Ewy i Czesława Deptułów  Profesorów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, redakcja T. Panfil, Lublin, Wydawnictwo KUL,  2013, s. 871-892.
  • PZPR a partie satelickie, [w:] PZPR  jako machina władzy, red. D. Stoli i K. Persaka, IPN – ISP PAN,  Warszawa 2012, s. 138-168.
  • Postawy adaptacyjne duchowieństwa wobec władzy w okresie PRL,[w:] „Annales Universitatis Paedagogicae Cracowiensis”. Studia Polotologica  IX, Wydawnictwo Naukowe UP, Kraków 2013, s.46-55.
  • Socjaliści wobec komunistów w okresie II wojny światowej,[w:] Polska Partia Robotnicza-Gwardia Ludowa/Armia Ludowa na ziemiach polskich 1942-1944/1945, red K. Kaczmarskiego i M. Krzysztofińskiego. IPN, Rzeszów 2013,s.236-261.
  • XIX i XX w. Lublin w przestrzeni polityczno-ustrojowej,[w:] Lublin, wstęp do albumu, wyd. Pietrzak, Lublin 2013,s.10-18 i streszczenie w j. angielskim,s. 21-23.
  • Oskar Halecki and Juliusz Mieroszewski - Their Ideas of Europe and Poland in the 20th Century,[w:]THE OLD AND NEW THINKING ABOUT EDUCATION. EDITORS: R. KUCHA AND SŁ. CUDAK. ŁÓDŹ 2013, SPOŁECZNA AKADEMIA NAUK, STUDIA I MONOGRAFIE NR 42,s.245 - 258. And biographical note: s. 516.
  • Recenzja: D. Gałaszewska-Chilczuk, "Wrogie" uniwersytety. Polityka państwa komunistycznego wobec Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej (1944-1969), Warszawa 2013,ss.292,[w:] "Res Historica", nr 36, R. 2013, s. 349-354.
  • Status osoby wierzącej w okresie PRL,[w:] Historia świadectwem pisana. Metropolitarne Seminarium Duchowne w Lublinie we wspomnieniach wychowanków, red. ks. dr  M. Grygiel, ks. dr  M. Słomka, Wydawnictwo Gaudium, Lublin 2014, s.39-71.
  • Trudne sprawy, recenzja:D. Rosiak,Wielka odmowa.Agent, filozof, antykomunista. Wyd.Czarne,Wołowiec 2014,ss,248,[w:]  "Akcent" nr 4 (138), 2014,s.91-95.
  • Elity kryptokomunistyczne w partiach satelickich,[w:] Elity komunistyczne w Polsce, red. M. Szumiły i M.Żukowskiego,  Wyd. IPN, Warszawa-Lublin 2015,s.153-168.
  • Społeczne skutki II wojny światowej dla Polski i Polaków,[w:] Druga wojna światowa. Wybrane zagadnienia konfliktu międzynarodowego, red. W. Kozyra, I. Lasek-Surowiec, A. Zaręba, Wyd. Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Chełmie,  Chełm 2015,s. 301-309.
  • Chwała i traumy, recenzja: N. Davies. Serce Europy. Polska: przeszłość we współczesności, Znak Kraków 2014,ss. 512,[w:] „Akcent” nr 3 (141),2015,s.130-132.
  • O wspomnieniach Czesława Górniewicza,[w:] Czesław Górniewicz. Wspomnienia z okupacji niemieckiej. Pamiętnik więźnia Zamku Lubelskiego, red.  M. Janik, E. Kuszyk-Peciak, B. Oratowska,  Lublin, Muzeum Lubelskie  2016,s.9-21.
  • Powojenny KUL w optyce mieszkańca Lublina i zarazem historyka,[w:] V Kongres Kultury Chrześcijańskiej, KUL, Lublin, 13-16 października 2016. Wolność ocalona. Chrześcijańskie światło na ludzkich drogach, red. ks. Tomasz Adamczyk, Lublin TN KUL 2016,s.113-134.
  • Władze państwowe wobec ziemi w posiadaniu Kościoła katolickiego 1944-1956,[w:] "Rewolucja społeczna" czy "dzika przebudowa"?. Społeczne skutki przekształceń własnościowych w Polsce (1944-1956), red. T. Osińskiego, IPN, Lublin 2016, s. 253-263. 
  • Stronnictwo Demokratyczne [w:] Dzieje Lubelszczyzny 1944-1956.  Aspekty polityczne, pod red. T. Osińskiego i M. Mazura, Lublin 2016, s. 63-72. 
  • Życie polityczne 1944-1956 [w:] Dzieje Lubelszczyzny 1944-1956. Aspekty polityczne, pod red. T. Osińskiego i M. Mazura, Lublin 2016, s. 291-332.
  • Władze państwowe wobec Kościoła katolickiego [w:] Dzieje Lubelszczyzny 1944-1956. Aspekty polityczne, pod red. T. Osińskiego i M. Mazura, Lublin 2016, s. 333-385.
  • H. Raabe- organizator i pierwszy rektor Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej,[w:] Henryk Raabe 1882-1951. Pierwszy Rektor UMCS, red. M. Szumiło, J.Wrona, Zb.Zaporowski,Lublin 2017,s.143-181.
  • Lubelskie echa porwania ks. Jerzego Popiełuszki,[w:] Państwo-Demokracja-Chłopi. Studia z historii społeczno-politycznej Polski (XVII-XX w.) pod red. S. J. Pastuszki i J. Sztejnbis-Zdyb, Akademia Humanistyczna im. Aleksandra Gieysztora w Pułtusku, Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego w Warszawie, Ludowe Towarzystwo Naukowo-Kulturalne - Oddział w Kielcach. Warszawa-Kielce-Poltusk 2016,s. 241-250.
  • Godność człowieka - moje doświadczenia ze spotkań z ks. arcybiskupem Józefem Życińskim, [w:] Między nauką  a sztuką.Wokół problemów współczesnej historiografii, red. E. Solskiej, P. Witka,M.Woźniaka, wyd. UMCS, Lublin 2017,s,437-445.
  • W czasach PRL,[w:]Lublin 700 lat dziejów miasta, red. G.Figiel,R.Szczygieł, W.Śladkowski, Lublin 2017,s.281-301.
  • Duszpasterska działalność kościoła katolickiego,[w] Dzieje Lubelszczyzny 1944-1956.T II, Aspekty społeczne, gospodarcze, oświatowe i kulturalne, red. T. Osiński, M. Mazur, Warszawa 2017,s. 167-204. 
  • Komitet Miejski PZPR w Łęcznej w latach 1948-1956,[w:] Studia z dziejów Łęcznej, red. A.Sochackiej, Łęczna 2017,s.585-612.
  • Review in the procedure of conferment of the degree of Doctor Honoris Causa of the Maria Curie-Skłodowska University to Professor Timothy D.Snyder,w: Lessons on history and from History in Honour to Prof. Timothy Snyder Honoris Causa Doctor Maria Curie-Skłodowska Unversity, Lublin-Poland, Lublin 2018,s.97-108.
  • Posłowie,[w:] J. Kiełboń, Więźniarki polityczne  Lubelszczyzny 1944-1956,Wyd. Muzeum Lubelskiego w Lublinie, Lublin 2018,s.603-607.
  • Lokalne władze partyjno-pństwowe wobec KUL 1944-1956, "Roczniki Humanistyczne KUL" 2018,t.LXVI, z. 2, s.59-98.
  • Wkład Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w rozwój Lublina i Lubelszczyzyny w okresie 75 lat istnienia uczelni,[w:] "Wiadomości Uniwersyteckie", nr 8/257 październik 2019,s.5-17.
  • Katolicki Uniwersytet Lubelski w okresie urzędowania rektora ks. Antoniego Słomkowskiego (1944-1951),[w:] Katolicki Uniwersytet Lubelski 1918-2018, t. II 1944-1989, red. A. Mirek, Lublin-Warszawa 2019,s. 13-110.

 Inne

  • Współautor. M. Chmaj, W. Sokół, J. Wrona: Historia. Repetytorium dla licealistów i studentów, Wyd. Difin, wydanie 3, Warszawa 2019,ss.652.