Jednostki i pracownicy - książka adresowa

prof. dr hab. Janusz Jusiak

Stanowisko
profesor zwyczajny
Jednostki
ZAKŁAD ONTOLOGII I TEORII POZNANIA
Funkcje
p.o. Kierownika Zakładu
Telefon
81-537-51-97
Adres e-mail
Wyświetl
Strona www
http://bacon.umcs.lublin.pl/~jjusiak/index.php
Konsultacje

Wtorki, g. 15:50 - 17:20, Collegium Humanicum, Pl. Marii Curie-Skłodowskiej 4, pok. 338.

Adres

pl. Marii Curie-Skłodowskiej 4
20-031 Lublin

O sobie

W Y K S Z T A Ł C E N I E

Absolwent fizyki w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej (studia magisterskie ukończone w 1978); w latach 1976-1978 studiował także filozofię w Międzyuczelnianym Instytucie Filozofii i Socjologii UMCS. Od 1978 pracownik naukowo-dydaktyczny MIFiS UMCS; obecnie: Wydział Filozofii i Socjologii UMCS, Zakład Ontologii i Teorii Poznania.

Doktorat: (1988, UMCS, Lublin), temat rozprawy: Filozofia nauki i teoria poznania Alfreda Northa Whiteheada

Habilitacja: (1998, UMCS, Lublin), temat rozprawy: Metafizyka a poznanie bezpośrednie. Tradycyjny i współczesny kształt zagadnienia

Tytuł naukowy profesora: 2015

Hobby i zainteresowania pozanaukowe: turystka, muzyka epoki baroku, jazz


Działalność naukowa

TEMATY BADAWCZE

Zajmuje się trzema dziedzinami problemowymi:

(1) analizą kulturowych i epistemicznych uwarunkowań praktyk poznawczych,
(2) kontekstualnymi interpretacjami muzyki,
(3) światopoglądowym podłożem umysłowości zachodniej.

Problemy pojawiające się w tych obszarach badawczych rozważa w optyce zagadnień usytuowanych na pograniczu metafizyki, metafilozofii, historii sztuki, teorii kultury oraz refleksji nad źródłami postaw mitotwórczych. Uwyraźnia znaczenie procesualnych aspektów działań wiedzotwórczych i rozpatruje sposoby ich uwikłań w egzystencjalny wymiar ludzkiego doświadczenia. W analizach muzyki stara się wyjaśnić jej antynomiczny charakter, zdolność do porządkowania duchowego chaosu i dokumentowania różnych faz dezintegracji kultury. Efekty działań artystycznych interpretuje jako wyzwania poznawcze i zarazem terapeutyczno-wspólnotowe, a nie wyłącznie estetyczne. Polemizuje ze scjentystycznymi interpretacjami społecznej misji filozofii, sprowadzającymi jej powołanie do wymiaru epistemologicznego lub czysto krytycznego. Z dystansem podchodzi do radykalnie naturalistycznych prób wytłumaczenia ludzkiego poznania, wskazuje fakt ich wieloaspektowego uwikłania w kulturowo zdeterminowane paradygmaty myślenio-działania i wartoścowania. W analizach kultury odwołujących się do dokonań współczesnych nauk społecznych najwyżej ceni wkład wniesiony przez etnografię i antropologię kulturową. Zarazem jednak podkreśla, że namysł nad kondycją człowieka nosi zazwyczaj znamiona jakiejś spekulacji obrastającej w mit i od wewnątrz rozświetlającej naukowe wyjaśnienia faktów.

Autor ponad osiemdziesięciu publikacji naukowych (w tym trzech książek) i redaktor jednej pracy zbiorowej. Publikował m.in. w "Studiach Filozoficznych", "Kwartalniku Filozoficznym", "Edukacji Filozoficznej", "Przeglądzie Religioznawczym", "Ethos", "Colloquia Communia", "Diametros", "Akcencie", "Powszechnej Encyklopedii Filozofii", "Annales UMCS", "Lubelskich Odczytach Filozoficznych". Tłumaczył teksty K.R. Poppera, P. Feyerabenda, A.N. Whiteheada, K. Meinzera.

Jest członkiem Rady Programowej serii wydawniczych "Studia z Filozofii Polskiej" i "Studia Whiteheadiana" a także recenzentem współpracującym z czasopismami "Ethos", "Roczniki Kulturoznawcze", "The Polish Journal of the Arts and Culture. New Series" oraz z Fundacją na rzecz promocji nauki i rozwoju TYGIEL. 

EFEKTY PRACY NAUKOWEJ I DYDAKTYCZNEJ

A. Książki

Filozofia nauki i teoria poznania Alfreda Northa Whiteheada (1992); Metafizyka a poznanie bezpośrednie. Tradycyjny i współczesny kształt zagadnienia (1998); Między zdarzeniem dźwiękowym a znaczeniem. Szkice z filozofii muzyki (2013); redakcja tomu zbiorowego Podmiot w procesie (1999).

B. Ważniejsze artykuły i eseje

Realizm hipotetyczny Konrada Lorenza (1980); Pozytywizm (1983); O niekatastroficzną wizję sztuki (1985); Pojęcie trwania w filozofii i muzyce (1985); Utopie a rozum metodyczny (1986); Ontologia świata odmienionego (1987); Whiteheada teoria symbolizmu postrzeżeń zmysłowych (1987); O ideę epistemologii otwartej (1990); Whiteheada koncepcja zdarzeń, przestrzeni i czasu (1990); Myślenie metafizyczne i niemetafizyczne (1994); Abstrakcja i konkret w muzyce (1994); Prawda  metafizyki i jej krytycy (1994); O jednostkowości i zmienności rzeczy (1995); Bunt i negacja a myślenie afirmatywne (1996); Arystotelesowska koncepcja metafizyki (1997); O mowie dźwięków (1998); Filozofia procesu a tak zwany horror  metafizyczny (1999); Osoba ludzka — substancja czy proces? (1999); Język potoczny a zdarzenia mentalne (2001); O dwu sposobach analizy mitu (2001); Egzystencjalizm (2002); Nauka, metafizyka, mit (2003); Filozofia w Wielkiej Brytanii. Cechy szczególne i główne tendencje myślowe (2004); Procesualna reinterpretacja fundamentalizmu (2005); Pojęcie czasu u Jamesa i Whiteheada (2006); Metafilozofia (2006); Mikołaj Bierdiajew i eschatologiczna wizja eschatonu (2007); Janusowe oblicze mediów (2008); Muzyka jako twór otwarty. W kwestii tożsamości utworu muzycznego (2008); Zaangażowanie a przeświadczenie i wątpienie. Przyczynek do rozważań nt. racjonalności przekonań opartych na wierze (2009); Światopoglądowe uwarunkowania sporu o racjonalność przekonań religijnych (2010); Idea prawdy w filozofii procesu (2011); Czy możemy mieć pojęcie czasu? (2012); Kontekstualna interpretacja dzieła muzycznego (2013); Ethos muzyki i determinizm sztuki (2015), Glosariusz terminów muzycznych (2017) - publikacja internetowa przygotowana na użytek zajęć fakultatywnych i seminariów.

Zajęcia dydaktyczne

Ontologia, propedeutyka filozofii, epistemologia, kultura i sztuka Europy, teoria kultury, podstawy wiedzy o muzyce, współczesny ewolucjonizm i filozofia procesu, problemy współczesnej filozofii, ontologia współczesna. Był promotorem pięciu ukończonych rozpraw doktorskich. Wypromował czterech doktorów. Recenzował dwie rozprawy habilitacyjne i pięć prac doktorskich; przygotował sześć recenzji wydawniczych książek i prac zbiorowych. 

Oferta proseminariów i seminariów

A. licencjackie: 1. Kwestie sporne i problemy metafizyki XX wieku, 2. Filozoficzne i kulturoznawcze koncepcje sztuki muzycznej.

B. magisterskie: 1. Powiązania metafizyki z nauką, sztuką, wiarą i etosem, 2. Filozofia muzyki.

Nagrody za wyróżniającą się pracę naukową

Nagroda Indywidualna Ministra Edukacji Narodowej za rozprawę habilitacyjną (2000); kilkakrotnie nagrody rektora UMCS drugiego i trzeciego stopnia.