Dział Roślin Wodnych i Bagiennych

Południowo-Wschodnia część Ogrodu obejmuje fragment doliny rzeki Czechówki, w której znajdują się dwa stawy. Powierzchnia ich wynosi: 0,8 ha i 0,5 ha, średnia głębokość to 1,1 m, a maksymalna 1,7 m. Dzięki tym zbiornikom oraz ich podmokłym okolicom stworzono siedliska dla roślin wodnych i wilgociolubnych.

Mniejszy staw o powierzchni 0,5 ha stanowiący część działu Flory Polskiej zasiedlają rośliny chronione i zagrożone wyginięciem, m.in.: kotewka orzech wodny (Trapa natans), grzybienie białe (Nymphaea alba), grążel żółty (Nuphar lutea), marsylia czterolistna (Marsilea quadrifolia), bobrek trójlistkowy (Menyanthes trifoiata). W większym stawie zwanym „widokowym” (0,8 ha), zgromadzono rośliny pochodzące z Europy, Azji i Ameryki Północnej oraz ich ciekawe odmiany. Wzdłuż linii brzegu rośnie m.in.: rozpław sercowaty (Pontederia cordata) o niebieskich, kłosowatych kwiatostanach, kosaciec syberyjski (Iris sibirica) i kosaciec żółty (Iris pseudacorus) w różnych odmianach, kroplik żółty (Mimulus luteus) oraz cypryśnik błotny (Taxodium distichum). Powierzchnię wody zajmują różne odmiany grzybieni: ‘Marliacea Chromatella’ o kwiatach żółtych oraz ‘Marliacea Rosea’ i ‘Attraction’ o kwiatach różowych. Do płytkiego zbiornika otoczonego drewnianym pomostem wprowadzono rośliny sprowadzone z naturalnych stanowisk naszego kraju: brzoza niska (Betula humilis), czermień błotna (Calla palustris), knieć błotna (Caltha palustris), kosaciec syberyjski (Iris sibirica), kropidło wodne (Oenanthe aquatica), łączeń baldaszkowaty (Butomus umbellatus), marek szerokolistny (Sium latifolium), nasięźrzał pospolity (Ophioglossum vulgatum), osoka aloesowata (Stratiotes aloides), ostrożeń siwy (Cirsium canum), porzeczka czarna (Ribes nigrum), wielosił błękitny (Polemonium caeruleum), wełnianka szerokolistna (Eriophorum latifolium), wierzba borówkolistna (Salix myrtilloides), wierzba lapońska (Salix lapponum), woskownica europejska (Myrica gale), tatarak zwyczajny (Acorus calamus), żabiściek pływający (Hydrocharis morsus-ranae). Wodę oraz brzegi zbiorników zasiedlają sukcesywnie spontaneofity tworzące fragmentaryczne zespoły roślinne tj. Lemno-Spirodeletum polyrrhizae (zespół rzęs i spirodeli wielokorzeniowej), Caricetum acutiformis (zespół turzycy błotnej), Glycerietum maximae (zespół manny mielec), Myriophylletum spicati (zespół wywłócznika kłosowego), Sparganietum erecti (zespół jeżogłówki gałęzistej), Typhetum latifoliae (zespół pałki szerokolistnej), Typhetum angustifoliae (zespół pałki wąskolistnej) i Phragmitetum communis (zespół trzciny pospolitej).  

Pora roku

 Nazwa rośliny

Okres kwitnienia

Charakterystyka

Wiosna

Caltha palustris L.

knieć błotna, kaczeniec

III-V

Knieć błotna w Polsce rośnie na wilgotnych łąkach, brzegach strumieni, w rowach i lasach łęgowych. Jest rośliną miododajną. Świeże ziele zawiera anemoninę, która w większych ilościach jest toksyczna dla ludzi. Knieć błotna często uprawiana jest jako roślina ozdobna, szczególnie nadająca się do obsadzania obrzeży oczek wodnych.

Menyanthes trifoliata L.

bobrek trójlistkowy

V

Bobrek trójlistkowy rośnie na torfowiskach i mokrych łąkach. W Polsce jest rośliną rzadką. Liście bobrka stosowane są jako środek pobudzający wydzielanie soków żołądkowych i poprawiający trawienie. Używany jest również jako środek uspakajający. Bobrek trójlistkowy uprawiany jest jako roślina ozdobna, nadająca się do obsadzania obrzeży oczek wodnych.

Iris sibirica L.

kosaciec syberyjski

V-VI

Kosaciec syberyjski występuje na torfowiskach niskich m.in. na wilgotnych łąkach trzęślicowych. W Polsce jest gatunkiem zagrożonym wyginięciem. W uprawie znajdują się liczne odmiany. Roślina stosowana do obsadzenia zbiorników wodnych.

Irys pseudacorus L.

kosaciec żółty

V-VI

Kosaciec żółty w Polsce pospolicie występuje przy brzegach zbiorników wodnych i na podmokłych łąkach. Jest gatunkiem ozdobnym, sadzonym w oczkach wodnych. W sprzedaży znajdują się odmiany o kwiatach białych oraz brunatnych. Z kwiatów pozyskuje się żółty barwnik do barwienia tkanin, natomiast z kłączy-czarny.

Lato

Calla palustris L. 

czermień błotna

V-VII

Czermień błotna rośnie na torfowiskach przejściowych, w okrajkach torfowisk wysokich, a także na brzegach zbiorników wodnych, w tym okresowo wysychających. Jest to roślina trująca, zawierająca alkaloid - aroinę i kryształy szczawianu wapnia. W kontakcie ze śluzówką układu pokarmowego powoduje bolesne pieczenie oraz stan zapalny, a po spożyciu w większych ilościach może wywołać biegunkę i paraliż.

Nymphaea L.

grzybienie

VI-IX

W Polsce występują naturalnie dwa gatunki grzybieni: grzybienie białe (N. alba) oraz grzybienie północne (N. candida). Obie rośliny objęte są ochroną gatunkową. Wyciąg z kwiatów grzybieni białych zmniejsza pobudliwość nerwową. Kłącza zawierają nufarydynę - alkaloid, który działa przeciwnowotworowo. Kłącza grzybieni są surowcem barwierskim stosowanym do barwienia tkanin na kolor czarny. W uprawie można znaleźć liczne odmiany oraz mieszańce grzybieni białych.

Nuphar lutea (L.) Sibth.et Sm.

grążel żółty

VI-IX

Grążel żółty występuje w niemal całej Europie oraz w Azji Środkowej i Zachodniej w wodach stojących lub wolno płynących, stawach, przybrzeżnych strefach jezior, starorzeczach, zakolach rzek i rzekach o wolnym nurcie. Często spotkać go można razem z grzybieniami białymi, jednak w odróżnieniu od nich, wchodzi na większe głębokości. Występuje w wodach eutroficznych (bogatych w składniki organiczne), mających muliste, lub piaszczysto-muliste dno. W Polsce roślina objęta jest częściową ochroną gatunkową. Kłącza zawierają nufarydynę - alkaloid, który działa przeciwnowotworowo, a także nufarynę, nufarolidynę - alkaloidy działające porażająco na korę mózgową. Grążel żółty uprawiany jest jako roślina ozdobna.

Pontederia cordata L.

rozpław sercowaty

VII-IX

Rozpław sercowaty pochodzi z Ameryki Północnej. Najlepiej rośnie w podłożu torfowo-gliniastym, w miejscu dobrze nasłonecznionym. Na zimę rośliny można zostawić w zbiorniku wodnym, pod warunkiem, że osłonimy je przed mrozem. Jest to roślina lecznicza stosowana w leczeniu chorób kobiecych.

Jesień

Eupatorium maculatum L. 'Atropurpureum'

sadziec plamiasty

VIII-IX

Sadziec plamiasty naturalnie rośnie w Ameryce Północnej, wzdłuż wybrzeża atlantyckiego. Odmiana ‘Atropurpureum’ osiąga wysokość 200 cm i charakteryzuje się purpurowo-czerwonymi pędami i kwiatami. Można sadzić ją w większych grupach jako roślinę soliterową. Bylina wymaga wilgotnej, próchnicznej, zasadowej gleby i słonecznego stanowiska.

Wartość ozdobna cały okres wegetacji

Taxodium distichum (L.) Rich.

cypryśnik błotny

IV-V

Cypryśnik błotny jest to drzewo iglaste zrzucające liście (igły) na zimę. Naturalnie występuje w Południowo-Wschodnich stanach USA. W Europie sadzone jest jako drzewo ozdobne w parkach i dużych ogrodach. Na okresowo zalewanych bądź trwale podmokłych obszarach cypryśnik błotny tworzy tak zwane korzenie powietrzne (pneumatofory, inaczej kolana oddechowe). Są to zgrubienia na korzeniach wyrastające powyżej poziomu gleby lub wody w odległości do kilkunastu metrów od pnia. Dostarczają one niezbędnej ilości tlenu do systemu korzeniowego.

Kurator - dr Agnieszka Dąbrowska