Dział Flory Polski

Zróżnicowana rzeźba terenu, skarpy, podmokłe tereny, staw i zadrzewione wąwozy tworzą w Ogrodzie Botanicznym dogodne warunki dla roślin sprowadzanych z naturalnych stanowisk Polski. Od początku założenia wymienionej placówki prof. Dominik Fijałkowski planował stworzenie ekspozycji ekologicznych, które przedstawiałyby różne siedliska naszego kraju.

Roślinność siedlisk leśnych zapoczątkowała tworzenie działu Flory Polski. W roku 1969 pod kierownictwem dr Kazimierza Kozaka podjęto próbę wzbogacenia szaty roślinnej wąwozów zlokalizowanych w centralnej części Ogrodu. Porośnięte są one naturalnym drzewostanem w skład, którego wchodzą: klon zwyczajny (Acer platanoides), lipa drobnolistna (Tilia cordata), czeremcha pospolita (Padus avium), bez czarny (Sambucus nigra), leszczyna pospolita (Corylus avellana), agrest (Ribes grossularia) i in. Sprowadzono tu wiele gatunków roślin pochodzących z lasów Roztocza i Kazimierza Dolnego, m.in.: bluszcz pospolity (Hedera helix), buk zwyczajny (Fagus sylvatica), czosnek niedźwiedzi (Allium ursinum), jodła pospolita (Abies alba), klon jawor (Acer pseudoplatanus), kopytnik pospolity (Asarum europaeum), lilia złotogłów (Lilium martagon), przylaszczka pospolita (Hepatica nobilis), śnieżyczka przebiśnieg (Galanthus nivalis), świerk pospolity (Picea abies), wawrzynek wilczełyko (Daphne mezereum).

Roślinność stepową zgromadzono nad stawem na suchym, nasłonecznionym zboczu południowo-wschodniej części Ogrodu. Wyróżniają się tu: aster gawędka (Aster amellus), dyptam jesionolistny (Dictamnus albus), miłek wiosenny (Adonis vernalis), kosaciec bezlistny (Iris aphylla), gipsówka wiechowata (Gypsophila paniculata), ożota zwyczajna (Linosyris vulgaris), powojnik prosty (Clematis recta), przetacznik rozesłany (Veronica prostrata) i przetacznik zwodny (V. paniculata), róża francuska (Rosa gallica), szczodrzeniec zmienny (Chamaecytisus albus), zawilec wielkokwiatowy (Anemone sylvestris), żmijowiec czerwony (Echium russicum) i in.

Na piaskowym wzgórzu pomiędzy Alpinarium a stawem posadzono rośliny suchych borów i wydm (nadmorskich, śródlądowych). Są to, m.in.: sosna zwyczajna (Pinus sylvestris), wierzba piaskowa (Salix repens subsp. arenaria), bodziszek czerwony (Geranium sanguineum), gorysz pagórkowy (Peucedanum oreoselinum), kocanki piaskowe (Helichrysum arenarium), kostrzewa piaskowa (Festuca psammophila) i kostrzewa owcza (F. ovina), macierzanka piaskowa (Thymus serpyllum), piaskowiec trawiasty (Arenaria graminifolia), rozchodnik ościsty (Sedum reflexum), strzęplica sina (Koeleria glauca), turzyca piaskowa (Carex arenaria).

Rośliny torfowisk i wilgotnych łąk umieszczono w pobliżu stawu, gdzie pośród olszyn (Alnus) i wierzb (Salix) rosną: brzoza niska (Betula humilis), goździk pyszny (Dianthus superbus), języczka syberyjska (Ligularia sibirica), kosaciec syberyjski (Iris sibirica), pełnik europejski (Trollius europaeus), tojad pstry (Aconitum variegatum), wielosił błękitny (Polemonium coeruleum), zimowit jesienny (Colchicum autumnale) i in. W przybrzeżnych partiach stawu (dział Roślin Wodnych i Bagiennych) znajdują się drobne rośliny pływające, m.in.: marsylia czterolistna (Marsilea quadrifolia) i kotewka orzech wodny (Trapa natans). Brzeg stawu przedstawiają rośliny bagienne: knieć błotna (Caltha palustris), pałki (Typha angustifolia), tatarak zwyczajny (Acorus calamus) i in. Natomiast środkowa część stawu porośnięta jest grążelem (Nuphar luteum) i grzybieniem (Nymphaea alba).

W kolekcjach Ogrodu Botanicznego roślinność naszego kraju częściowo wchodzi w skład innych działów ogrodowych, m.in.: roślin górskich (Alpinarium), gdzie 250 gatunków prezentują roślinność Sudetów i Karpat Polskich. Łącznie gatunków rodzimych w Ogrodzie jest około 1000, w tym ponad 200 występuje na jego terenie naturalnie.

Najważniejsze pozycję wśród zbiorów flory Polski zajmują 181 gatunków roślin chronionych (w tym 129 gatunków zagrożonych) oraz 118 gatunków zagrożonych wyginięciem lub wymarłych ujętych w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin (2014) i 215 gatunków wymienionych w Polskiej czerwonej liście paprotników i roślin kwiatowych (2016). W tym – 10 gatunków w Europie objęte są ochroną międzynarodową (Konwencja Berneńska). Gatunki chronione i zagrożone wyginięciem (łącznie 269 gatunków) wyróżnione są na terenie Ogrodu czerwoną etykietą.

W kolekcjonowaniu zbiorów flory rodzimej ogromny wkład wnieśli: dr Maria Petrowicz, mgr Maria Franszczak-Być (kurator Działu Flory Polski w latach 1973-2006), mgr Krystyna Dąbrowska (kurator Dz. FP w roku 2007) i inni.

Kurator - dr Mykhaylo Chernetskyy