Jednostki i pracownicy - książka adresowa

prof. dr hab. Maria Juda

Stanowisko
profesor nadzwyczajny
Jednostki
ZAKŁAD KULTURY KSIĄŻKI I NAUK POMOCNICZYCH BIBLIOLOGII, INSTYTUT INFORMACJI NAUKOWEJ I BIBLIOTEKOZNAWSTWA
Funkcje
Dyrektor Instytutu, Kierownik Zakładu
Adres e-mail
Wyświetl
Konsultacje

wtorek: 12.00 - 13.30


środa: 11.15 - 12.45

Adres

20-032 Lublin Pl. Marii Curie-Skłodowskiej 4

O sobie

      Jestem absolwentką studiów w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie w zakresie bibliotekoznawstwa i informacji naukowej. Ukończyłam je w 1981 roku, uzyskując stopień magistra bibliotekoznawstwa i informacji naukowej na podstawie pracy przygotowanej pod kierunkiem prof. dra hab. Józefa Szymańskiego pt. Tradycja rękopiśmienna Kroniki mistrza Wincentego. W tym samym roku podjęłam pracę w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej, najpierw na stanowisku asystenta stażysty, później asystenta i starszego asystenta w Zakładzie Nauk Pomocniczych Historii i Bibliotekoznawstwa Instytutu Historii. W roku 1990, w oparciu o rozprawę napisaną pod kierunkiem prof. dra hab. Józefa Szymańskiego pt. Przywileje drukarskie w Polsce zdobyłam stopień doktora nauk humanistycznych i awansowałam na stanowisko adiunkta, na którym zatrudniona byłam do 2005 roku. Rok 2001 zaowocował stopniem doktora habilitowanego nauk humanistycznych, który otrzymałam na podstawie rozprawy pt. Pismo drukowane w Polsce XV-XVIII wieku. Od 2005 roku zatrudniona byłam na stanowisku profesora nadzwyczajnego UMCS. Tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych uzyskałam w roku 2013.

       Od 1 września 2003 roku pełnię funkcję dyrektora Instytutu Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa w UMCS oraz funkcję Kierownika Zakładu Kultury Książki i Nauk Pomocniczych Bibliologii. W tym okresie kierunek informacja naukowa i bibliotekoznawstwo otrzymał pozytywną ocenę Uniwersyteckiej i Państwowej Komisji Akredytacyjnej.

        W latach 2007-2010 byłam członkiem Komitetu Nauk Historycznych PAN. Pełniłam również między 2005 a 2010 rokiem funkcję przewodniczącej Komisji Historii Książki i Bibliotek KNH PAN. Obecnie kieruję Zespołem Historii Książki i Bibliotek KNH PAN. W 2008 roku powołana zostałam przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na członka Komisji Egzaminacyjnej do przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego dla kandydatów na dyplomowanego bibliotekarza oraz dyplomowanego pracownika dokumentacji i informacji naukowej. Jestem również wiceprzewodniczącą Rady Naukowo-Programowej Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. H. Łopacińskiego w Lublinie. Należy do Lubelskiego Towarzystwa Naukowego, Polskiego Towarzystwa Bibliologicznego, Polskiego Towarzystwa Historycznego i Towarzystwa Przyjaciół Biblioteki im. Hieronima Łopacińskiego. 


Działalność naukowa

 

      Mój dorobek publikacyjny liczy ponad 90 pozycji. Składają się nań dwie monografie autorskie, dwie źródłowe prace edytorskie, katalog poloników, opracowanie edytorskie bibliografii, redakcja pracy zbiorowej, katalogu poloników i kilku tomów czasopisma „Folia Bibliologia”, artykuły, artykuły biograficzne, recenzje i sprawozdania.

      Głównym obszarem mojej pracy badawczej są zagadnienia związane z dziejami kultury dawnej książki drukowanej w kontekście polskim i ogólnoeuropejskim. Daje się w nim jednak wyróżnić kilka wężej zakreślonych zakresów. Jednym z nich są dzieje drukarstwa w dawnej Rzeczypospolitej. Sytuują się w nim opracowania dotyczące warunków prawnych działalności typograficznej, które wyrastają z badań nad przywilejami drukarskimi w Polsce. Najważniejszą pozycją w tym względzie jest monografia Przywileje drukarskie w Polsce, która jest drukowaną wersją rozprawy doktorskiej. Problematyce tej poświęciłam również artykuły odnoszące się do zagadnień edytorstwa wydawnictw liturgicznych dla Kościołów reformowanych i wschodnich oraz warunków realizacji przywilejów drukarskich.

      Wiele miejsca zajmują prace dotyczące dziejów sztuki drukarskiej w Lublinie. Są to w głównej mierze opracowania podejmujące dzieje lubelskich oficyn typograficznych, które opublikowane zostały w jednym z tomów fundamentalnego dzieła Drukarze dawnej Polski od XV do XVIII wieku oraz biogramy drukarzy lubelskich wydrukowane w Słowniku biograficznym miasta Lublina. 

      Uwagę kieruję również w stronę zagadnień związanych z określonymi kategoriami książek, tak pod względem treściowym jak i edytorskim. Efektem tych eksploracji badawczych są artykuły poświęcone wydawnictwom kartograficznym i książce medycznej.

      Inny obszar badawczy stanowią problemy odnoszące się do różnych aspektów archeologii dawnej książki drukowanej. Na czoło w tym zakresie wysuwa się studium Pismo drukowane w Polsce XV-XVIII wieku oraz artykuły podnoszące zagadnienie wzorników danych pism drukowanych i poddające analizie określone rodzaje pisma drukowanego. Przedmiotem refleksji badawczej stała się ponadto najwcześniejsza forma typograficznej książki drukowanej, jaką jest inkunabuł i spojrzenie nań jako na źródło historyczne oraz karta tytułowa w dawnej polskiej książce drukowanej.

      Zagadnieniu miejsca ludzi dawnej książki w społeczeństwie, a zwłaszcza ich awansowi społecznemu, poświęciłam dwa opracowania dotyczące nobilitacji drukarzy staropolskich i bibliotekarza królewskiego Marka Ludwika Reverdila.

      Z zainteresowań kulturą książki w środowiskach lokalnych wyrosły studia nad jej dziejami w Lublinie i Wojniczu.

      Obserwację pewnych zjawisk zachodzących w dziejach kultury książki drugiej połowy XV i pierwszej połowy XVI wieku, a więc w okresie koegzystencji książki rękopiśmiennej i drukowanej  przeprowadziłam w dwóch kolejnych studiach dotyczących książki w kręgu Jana Długosza i książki w iluminatorstwie Stanisława Samostrzelnika.

      Efektem poszukiwań nowych metodologicznych i źródłowych obszarów badawczych było wkroczenie w zagadnienie edycji źródeł historyczno-bibliologicznych. Pierwszym efektem tego rodzaju prac było wydanie Acta capituli Woyniciensis 1666-1757. Wojnicz 2003  (wspólnie z Józefem Szymańskim). Wynikiem wieloletniej kwerendy i pracy edytorskiej jest publikacja Polonia typographica Polonorum. Polskie przywileje drukarskie. Lublin 2010.

      Obok działań o charakterze edytorskim zajmuję się zagadnieniem poloników w zbiorach obcych. Przyjęły one formę redakcji naukowej przy opracowywaniu katalogu poloników przechowywanych w bibliotece premonstratensów na Strahowie w Pradze oraz współautorskiego opracowania katalogu tego rodzaju dokumentów bibliotecznych pozostających w zasobie biblioteki katedralnej w Strängnäs (Szwecja).

      Zainteresowania odnoszące się do kwestii bibliograficznych znalazły odbicie w edycji (wspólnie z Alicją Matczuk) Bibliografii historii województwa lubelskiego Andrzeja Wojtkowskiego oraz w artykule podejmującym zagadnienie opracowania staropolskich wydań dzieł Mikołaja Reja.

      Kieruję również swoją uwagę na problemy metodologiczne bibliologii historycznej, jej miejsce w systemie nauk pomocniczych historii i perspektyw rozwoju tej subdyscypliny nauki o książce.

      Z doświadczeń dydaktycznych i organizacyjnych wyrosły opracowania poświęcone organizacji i treściom merytorycznym programów kształcenia na kierunku informacja naukowa i bibliotekoznawstwo w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

 

 

 

                                               PUBLIKACJE -wybór

 

 

     Nobilitacja Marka Ludwika Reverdila bibliotekarza królewskiego. „Roczniki Biblioteczne”. R. 33: 1989 z. 1/2 s. 279-286.

     Przywileje drukarskie jako źródło do dziejów książki. W: Discernere vera ac falsa. Lublin 1992 s. 339-354. „Annales Universitatis Mariae Curiae-Sk³odowska” Sect. F, vol. 45: 1990.

     Przywileje drukarskie w Polsce. Lublin 1992, 164 s.

     Podstawy prawne publikacji wydawnictw dla Kościołów wschodnich w Koronie i Ziemiach Ruskich w XVI-XVIII w. „Folia Bibliologica”. R. 36/37: 1988/1989[druk 1993], s. 7-20.

     Ochrona prawna wydawnictw reformacyjnych w Polsce w XVI-XVIII wieku.   „Odrodzenie i Reformacja w Polsce”. R. 38: 1994 s. 55-61.

     Raport Zakładu Nauk Pomocniczych Historii i Bibliotekoznawstwa Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie. W: Edukacja z zakresu bibliotekoznawstwa i informacji naukowej na poziomie wyższym w Polsce. Status i przyszłość. Red. M. Kocójowa. Kraków 1995 s. 86-91.

     Rec. całości: A. Sitarska: „Zagadnienia Informacji Naukowej” 1996 nr 1, s. 67-71.

     Studia bibliotekoznawcze na UMCS. „Folia Bibliologica”. R. 42/43: 1994/1995 [druk 1998], s. 122-131.

     Kształcenie zawodowe w zakresie księgo- i bibliotekoznawstwa w Niemczech. W: Nauczyciel - Bibliotekarz - Przygotowanie do zawodu. Pod red. J. Jarowieckiego. Kraków 1998 s. 133-138.

     Badarachi Jan: W: Drukarze dawnej Polski od XV do XVIII wieku. T. 1: Małopolska, cz. 2: Wiek XVII-XVIII, vol. 1: A-K. Praca zbiorowa pod red. J. Pirożyńskiego. Kraków 2000 s. 70.

     [Rec. całości]: J. Szczepaniec, „Roczniki Biblioteczne” R. 49: 2000, s. 262-269.

     Jezuici w Lublinie. Tamże, s. 271-284.

     Komisji Edukacji Narodowej Drukarnia w Lublinie. Tamże, s. 330-332.          

     Konrad Paweł. Tamże, s. 332-336.

     Konradowa Anna. Tamże, s. 337-341.

     Krasuński Stanisław. Tamże, s. 352-354.

     Lublin. Tamże, vol. 2: L-Ż i drukarnie żydowskie, s. 404-409.

     Trynitarze w Lublinie. Tamże, s. 637-644.

     Wieczorkowicz Jan. Tamże, s. 647-652.

     A. Wojtkowski: Bibliografia historii województwa lubelskiego. Wyd. M. Juda i A. Matczuk przy współpracy A. Znajomskiego. Lublin 2000, 567 ss.

[Rec.:] G. Winnicki. „Wiadomości Uniwersyteckie” 2001 nr 2, s. 13.

Pismo drukowane w Polsce XV-XVIII wieku. Lublin 2001, 367 ss, 49 tabl.

[Rec.:] H. Tadeusiewicz. „Przegląd Biblioteczny” R. 69: 2001 z. 1/2, s. 139-140; A. Tomaszewski: Spostrzeżenia i refleksje typografa po lekturze książki Marii Judy: Pismo drukowane w Polsce XV-XVIII wieku. „Roczniki Biblioteczne” R. 50: 2001, s. 289-298; E. A. Żukowska, „Res Historica” Nr 13, s. 380-383.

  Wzorniki jako źródło do dziejów dawnego pisma drukowanego. W: Drogą historii. Studia ofiarowane profesorowi Józefowi Szymańskiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin. Pod red. P. Dymmela, K. Skupieńskiego, B. Trelińskiej. Lublin 2001, s. 365-373.

  Fraktura druków polskich XVI-XVIII wieku. W: Z książką przez wieki. Red. nauk. A. Krawczyk. Lublin 2002, s. 125-135. (Res historica nr 13).

     Książka i prasa w systemie komunikacji społecznej. Przeszłość - dzień dzisiejszy -perspektywy. Pod red. Marii Judy. Lublin 2002, 260 s.

     Wstęp: Tamże, s. 7-11.

     Rec. całości: P. Nowak: „Roczniki Biblioteczne” R. 47: 2003, s.266-269; J. Jarowiecki: „Rocz. Hist. Prasy Pol.” T. 7: 2004 z. 1, s. 195-200.

     Karta tytułowa staropolskiej książki drukowanej. „Odrodzenie i Reformacja w Polsce” T. 46: 2002, s. 67-78.

     Acta  capituli Woyniciensis 1666-1757. Wyd. M. Juda i J. Szymański. Wojnicz 2003, 222 s.

     Mapy ziem polskich w dawnej typografii europejskiej. „Studia Źródłoznawcze” T. 41: 2003, s. 45-63.

     Folia Bibliologica. Biuletyn Biblioteki Głównej UMCS. Red. Maria Juda, Bogusław Kasperek. R. 46/47: 2004/2005.

     Inkunabuł jako źródło historyczne. W: Tekst źródła - krytyka - interpretacja. Pod red. B. Trelińskiej. Warszawa 2005, s. 179-186.

      Kultura książki w kręgu benedyktynów. Na marginesie dziejów opactwa w Sieciechowie W: Biblioteka Główna WSOSP Dęblin. Konferencja popularnonaukowa na temat „Biblioteka Główna WSOSP w 80-leciu „Szkoły Orląt”. Dęblin 2005, s. 99-110.

     Zakład Nauk Pomocniczych Historii i Bibliotekoznawstwa. W: A. Matczuk: Bibliografia publikacji pracowników Zakładu Nauk Pomocniczych Historii i Bibliotekoznawstwa UMCS oraz wykaz prac habilitacyjnych, doktorskich i magisterskich wykonanych w latach 1997-2003. Lublin 2007 s. 7-18.

     Folia Bibliologica. Biuletyn Biblioteki Głównej UMCS. Red. Maria Juda, Bogusław Kasperek. R. 48/49: 2006/2007.

     Kultura książki w małym mieście doby staropolskiej - na przykładzie Wojnicza. W: Między przeszłością a przyszłością. Książka, biblioteka, informacja naukowa – funkcje społeczne na przestrzeni wieków. Praca zbiorowa pod red. M. Próchnickiej i A. Korycińskiej - Huras. Kraków 2007, s. 85-94.

     Przedruk: „Zeszyty Wojnickie”  R. 17: 2008 nr 2 (128), s. 14-23.

     Kultura książki na Lubelszczyźnie w czasach staropolskich. Zarys problematyki. W: Książki i Historia. Księga Jubileuszowa ofiarowana dr. Zdzisławowi Bieleniowi z okazji 50-lecia nieprzerwanej pracy w Bibliotece im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie. Lublin 2008, s. 65-80.

     Książka w kręgu Jana Długosza. W: Książka, biblioteka, informacja. W kręgu kultury i edukacji. Praca zbiorowa pod red. E. B. Zybert i D. Grabowskiej. Warszawa 2008 s. 28-37.

     Chaim syn Izaaka. Tamże. W: Słownik biograficzny miasta Lublina. T. 3. Pod red. T. Radzika, A. A. Witusika i J. Ziółka. Lublin 2009, s. 50-51.

     Eliesar syn Izaaka. Tamże, s. 93-94.

     Hebanowski Mikołaj. Tamże, s. 114-116.

     Izaak syn Chaima. Tamże, s. 126-127.

     Jakar Anna. Tamże, s. 132.         

     Kalonymos syn Mordechaja Jaffe. Tamże, s. 146-147.

     Konradowa Anna. Tamże, s. 156-157.

     Krasuński Stanisław. Tamże, s. 163-164.

     Wieczorkowicz Jan. Tamże, s. 328-329.

     Warunki realizacji przywilejów drukarskich. W: Od książki dawnej do biblioteki wirtualnej-przeobrażenia bibliologii polskiej. Na marginesie trzydziestolecia Instytutu Informacji Naukowej i Bibliologii UMK w Toruniu. Pod red. D. Degen i M. Fedorowicz. Toruń 2009, s. 147-155.

     Świat wizualny w wydawnictwach kartograficznych XVI – XVII wieku. W: Świat w obrazach. Zbiory graficzne w instytucjach kultury – ich typologia, organizacja i funkcje. Pod red. M. Komzy. Wrocław 2009, s. 91-102.

     Książka w iluminatorstwie Stanisława Samostrzelnika. W: Pasja książki. Studia poświęcone pamięci profesora Janusza Dunina. Praca zbiorowa pod red. J. Ladoruckiego i M. Rzadkowolskiej Łódź 2009 s. 81-89.

     O potrzebie opracowania staropolskich wydań dzieł Mikołaja Reja. W: W świecie nazw. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Czesławowi Kosylowi pod red. H. Pelcowej. Lublin 2010, s. 173-182.

     Privilegia typographica Polonorum. Polskie przywileje drukarskie 1493-1793. Oprac. i wyd.Maria Juda. Lublin 2010, 474 s.

     [Rec.:] Anna Kamler, Z badań nad książką i księgozbiorami historycznymi. T. 4. Warszawa 2010, s. 249-254.

     Folia Bibliologica. Biuletyn Biblioteki Głównej UMCS. Red. nauk. Maria Juda. R. 50: 2008.

     Nobilitacje drukarzy doby staropolskiej. W: Książka zawsze obecna. Prace dedykowaneProfesorowi Krzysztofowi Migoniowi.Wrocław 2010, s. 259-266.

     Polonika czeskie doby renesansu baroku i oświecenia w bibliotece premonstratensów na Strahowie (Praga). Katalog. Oprac. Jan Linka, red. nauk. tomu Maria Juda. Warszawa 2011, 327 s.

     Bibliologia historyczna: między tradycją a nowymi perspektywami. W: Bibliologia i informatologia,  pod red. D. Kuźminy. Warszawa 2011, s. 23-29.

     Polonika w księgozbiorze dawnych druków katedry w Strängnäs. W: Adam Heymowski. Polak na pograniczu kultur i epok/En polack merlan kulturer och epoker. Stockholm 2011 s. 104-110.

     Biblioteki publiczne w społeczeństwie wiedzy i informacji. W: Kształcenie bibliotekarzy na potrzeby środowisk lokalnych. Programy kształcenia uniwersyteckiego, pod red. E. Chuchro, M. Ochmańskiego i M. Zająca. T. 2. Warszawa 2011, s. 365-372.

      Seminarium magisterskie: Biblioteki publiczne w środowisku lokalnym. Ibidem, s. 457-462.

     M. Juda, Ewa Teodorowicz-Hellman przy współpracy Ragnhild Lundgren: Polonika w Bibliotece Katedralnej w Strängnäs/The Polonica in the Library of Strängnäs. Stockholm 2011, 130 s.

     Książka medyczna w dawnej Polsce, zarys problematyki. W: Zasługi oraz dylematy życiowe i zawodowe lekarzy chirurgów w świetle literatury i medycyny. Cz. 4. Red. nauk. G. Wallner, E. Łoch. Lublin 2011 s. 61-72.

     Józef Szymański jako kierownik i organizator studiów bibliotekoznawczych w UMCS w Lublinie. „Wiadomości Uniwersyteckie” , nr 3/183 marzec 2012, s. 39-42.

     Przedruk: „Zeszyty Wojnickie”

     Folia Bibliologica. Biuletyn Biblioteki Głównej UMCS. Red. nauk. Maria Juda, Bogusław Kasperek. R. 52: 2010 [druk: 2012].

     Józef Szymański 1931-2011. „Przegląd Biblioteczny” R. 80: 2012 z. 2, s. 307-311.

     Bibliologia historyczna w systemie nauk pomocniczych historii. W: Nauki pomocnicze historii. Teoria, metody badań, dydaktyka, pod red. A. Jaworskiej i R. Jopa. Warszawa 2013, s. 11-19.

          Epigraficzne źródła renesansowego pisma drukowanego. W: Między tekstem a znakiem. Prace ofiarowane Profesor Barbarze Trelińskiej w siedemdziesiątą rocznicę urodzin. Pod red. A. Jaworskiej i S. Górzyńskiego. Warszawa  2013, s. 69-82.

     Fragment księgozbioru Kamedułów na Bielanach pod Warszawą w zbiorach Biblioteki Księży Marianów w Lublinie, W: Studia Bibliothecarum Scientiam Pertinentia, pod red. H. Batorowskiej, I. Pietrzkiewicz, E. Wójcik, T. 11. Kraków 2013 [druk 2014], s. 61-71, „Annales Universitatis Pedagogicae Cracoviensis” t. 146.

     Around the Book the Library and Information. The present State – Challenges – Prospects. Studies and Essays. Ed. by M. Juda, A. Has-Tokarz, R. Malesa. Wydawnictwo UMCS, Lublin 2014.

     Introduktion/Wstęp, W: Tamże, s. 9-19.

     Trembiński Jacek. W: Słownik biograficzny miasta Lublina. Red. nauk. P. Jusiak, M. Sioma, J. Ternes. T. 4. Lublin 2014, s. 260-262.

     Uprzywilejowane drukarnie we Lwowie doby staropolskiej, „Folia Bibliologica” Vol. 55/56: 2013/2014, s. 11-18.


Ogłoszenia